Wondermiddelen - Bewerkingsoverzicht

Dick: /* Koolstofverwijdering en opslag (CDR en CCS) */

2026-01-01T12:15:03Z

Koolstofverwijdering en opslag (CDR en CCS)

← Oudere versie		Versie van 1 jan 2026 14:15
Regel 115:		Regel 115:
	[[Bestand:DAC.jpg\|miniatuur\|300x300px\|''Orca in IJsland is een DAC installatie van ClimeWorks die kooldioxide uit de lucht haalt met enorme ventilatoren en ondergronds opslaat in vulkanisch gesteente.''<ref>[https://singularityhub.com/2021/09/09/the-worlds-largest-direct-air-capture-plant-is-now-pulling-co2-from-the-air-in-iceland/ The World’s Largest Direct Air Capture Plant Is Now Pulling CO2 From the Air in Iceland \| Singularity Hub]</ref>]]Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.		[[Bestand:DAC.jpg\|miniatuur\|300x300px\|''Orca in IJsland is een DAC installatie van ClimeWorks die kooldioxide uit de lucht haalt met enorme ventilatoren en ondergronds opslaat in vulkanisch gesteente.''<ref>[https://singularityhub.com/2021/09/09/the-worlds-largest-direct-air-capture-plant-is-now-pulling-co2-from-the-air-in-iceland/ The World’s Largest Direct Air Capture Plant Is Now Pulling CO2 From the Air in Iceland \| Singularity Hub]</ref>]]Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.

	Ken Rice berekende voor zijn blog ''…and Then There's Physics'' hoeveel energie er nodig is om voldoende CO<sub>2</sub> uit de atmosfeer te verwijderen.<ref>[https://andthentheresphysics.wordpress.com/2025/12/17/direct-air-capture/ Direct Air Capture \| …and Then There's Physics]</ref> Als we DAC willen gebruiken om de totale opwarming tot 1,5 °C te beperken, en tegelijkertijd genoeg uitstoten om 2,5 °C te bereiken, zou DAC ongeveer 30% van alle elektriciteit moeten gebruiken die we de komende 80 jaar nodig hebben. Het zou beter zijn om deze elektrische energie te gebruiken om deze uitstoot te voorkomen, in plaats van DAC te gebruiken om later te verwijderen wat al is uitgestoten. Door het cumulatieve karakter van de uitstoot is 'later' de ~~slechtere~~ optie.		Ken Rice berekende voor zijn blog ''…and Then There's Physics'' hoeveel energie er nodig is om voldoende CO<sub>2</sub> uit de atmosfeer te verwijderen.<ref>[https://andthentheresphysics.wordpress.com/2025/12/17/direct-air-capture/ Direct Air Capture \| …and Then There's Physics]</ref> Als we DAC willen gebruiken om de totale opwarming tot 1,5 °C te beperken, en tegelijkertijd genoeg uitstoten om 2,5 °C te bereiken, zou DAC ongeveer 30% van alle elektriciteit moeten gebruiken die we de komende 80 jaar nodig hebben. Het zou beter zijn om deze elektrische energie te gebruiken om deze uitstoot te voorkomen, in plaats van DAC te gebruiken om later te verwijderen wat al is uitgestoten. Door het cumulatieve karakter van de uitstoot is 'later' de slechtste optie.

	Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO<sub>2</sub> naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.<ref>[https://ce.nl/wp-content/uploads/2023/07/CE_Delft_220460_Koolstofverwijdering_voor_klimaatbeleid_DEF-gecorrigeerd.pdf Koolstofverwijdering voor klimaatbeleid \| CE Delft]</ref> <ref>[https://filelist.tudelft.nl/Websections/Climate%20Action/NL%20TUD%20RouteKaart%20position%20paper%2029%20April%202025.pdf Nederland als innovatiepionier: Een oproep voor dringend leiderschap in koolstofverwijdering \| TU Delft]</ref>		Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO<sub>2</sub> naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.<ref>[https://ce.nl/wp-content/uploads/2023/07/CE_Delft_220460_Koolstofverwijdering_voor_klimaatbeleid_DEF-gecorrigeerd.pdf Koolstofverwijdering voor klimaatbeleid \| CE Delft]</ref> <ref>[https://filelist.tudelft.nl/Websections/Climate%20Action/NL%20TUD%20RouteKaart%20position%20paper%2029%20April%202025.pdf Nederland als innovatiepionier: Een oproep voor dringend leiderschap in koolstofverwijdering \| TU Delft]</ref>

Dick: /* Koolstofverwijdering en opslag (CDR en CCS) */

2026-01-01T12:13:31Z

Koolstofverwijdering en opslag (CDR en CCS)

← Oudere versie		Versie van 1 jan 2026 14:13
Regel 111:		Regel 111:
	[[Bestand:Carbfix.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Schematische uitleg van de Climeworks-CarbFix injectie Hellisheidi, Iceland.<ref name=":1">[https://www.frontiersin.org/journals/climate/articles/10.3389/fclim.2019.00010/full The Role of Direct Air Capture in Mitigation of Anthropogenic Greenhouse Gas Emissions \| Frontiers in Climate]</ref> Bron: Frontiers in Climate [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons License BY 4.0]'']]		[[Bestand:Carbfix.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Schematische uitleg van de Climeworks-CarbFix injectie Hellisheidi, Iceland.<ref name=":1">[https://www.frontiersin.org/journals/climate/articles/10.3389/fclim.2019.00010/full The Role of Direct Air Capture in Mitigation of Anthropogenic Greenhouse Gas Emissions \| Frontiers in Climate]</ref> Bron: Frontiers in Climate [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons License BY 4.0]'']]

	De auteurs van een artikel in Frontiers in Climate (werkzaam bij het bedrijf ClimeWorks)<ref name=":1" /> zien DAC als een waardevolle bijdrage aan het bereiken van netto-nul uitstoot, mits die kan worden opgeschaald naar verwijdering van gigatonnen CO<sub>2</sub> per jaar in 2050. Op dit moment ~~gaat het om~~ ongeveer 10 duizend ton.<ref>[https://www.iea.org/energy-system/carbon-capture-utilisation-and-storage/direct-air-capture Direct Air Capture \| International Energy Agency IEA]</ref>		De auteurs van een artikel in Frontiers in Climate (werkzaam bij het bedrijf ClimeWorks)<ref name=":1" /> zien DAC als een waardevolle bijdrage aan het bereiken van netto-nul uitstoot, mits die kan worden opgeschaald naar verwijdering van gigatonnen CO<sub>2</sub> per jaar in 2050. Op dit moment is de capaciteit niet meer dan ongeveer 10 duizend ton.<ref>[https://www.iea.org/energy-system/carbon-capture-utilisation-and-storage/direct-air-capture Direct Air Capture \| International Energy Agency IEA]</ref>

	[[Bestand:DAC.jpg\|miniatuur\|300x300px\|''Orca in IJsland is een DAC installatie van ClimeWorks die kooldioxide uit de lucht haalt met enorme ventilatoren en ondergronds opslaat in vulkanisch gesteente.''<ref>[https://singularityhub.com/2021/09/09/the-worlds-largest-direct-air-capture-plant-is-now-pulling-co2-from-the-air-in-iceland/ The World’s Largest Direct Air Capture Plant Is Now Pulling CO2 From the Air in Iceland \| Singularity Hub]</ref>]]Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.		[[Bestand:DAC.jpg\|miniatuur\|300x300px\|''Orca in IJsland is een DAC installatie van ClimeWorks die kooldioxide uit de lucht haalt met enorme ventilatoren en ondergronds opslaat in vulkanisch gesteente.''<ref>[https://singularityhub.com/2021/09/09/the-worlds-largest-direct-air-capture-plant-is-now-pulling-co2-from-the-air-in-iceland/ The World’s Largest Direct Air Capture Plant Is Now Pulling CO2 From the Air in Iceland \| Singularity Hub]</ref>]]Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.

			Ken Rice berekende voor zijn blog ''…and Then There's Physics'' hoeveel energie er nodig is om voldoende CO<sub>2</sub> uit de atmosfeer te verwijderen.<ref>[https://andthentheresphysics.wordpress.com/2025/12/17/direct-air-capture/ Direct Air Capture \| …and Then There's Physics]</ref> Als we DAC willen gebruiken om de totale opwarming tot 1,5 °C te beperken, en tegelijkertijd genoeg uitstoten om 2,5 °C te bereiken, zou DAC ongeveer 30% van alle elektriciteit moeten gebruiken die we de komende 80 jaar nodig hebben. Het zou beter zijn om deze elektrische energie te gebruiken om deze uitstoot te voorkomen, in plaats van DAC te gebruiken om later te verwijderen wat al is uitgestoten. Door het cumulatieve karakter van de uitstoot is 'later' de slechtere optie.

	Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO<sub>2</sub> naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.<ref>[https://ce.nl/wp-content/uploads/2023/07/CE_Delft_220460_Koolstofverwijdering_voor_klimaatbeleid_DEF-gecorrigeerd.pdf Koolstofverwijdering voor klimaatbeleid \| CE Delft]</ref> <ref>[https://filelist.tudelft.nl/Websections/Climate%20Action/NL%20TUD%20RouteKaart%20position%20paper%2029%20April%202025.pdf Nederland als innovatiepionier: Een oproep voor dringend leiderschap in koolstofverwijdering \| TU Delft]</ref>		Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO<sub>2</sub> naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.<ref>[https://ce.nl/wp-content/uploads/2023/07/CE_Delft_220460_Koolstofverwijdering_voor_klimaatbeleid_DEF-gecorrigeerd.pdf Koolstofverwijdering voor klimaatbeleid \| CE Delft]</ref> <ref>[https://filelist.tudelft.nl/Websections/Climate%20Action/NL%20TUD%20RouteKaart%20position%20paper%2029%20April%202025.pdf Nederland als innovatiepionier: Een oproep voor dringend leiderschap in koolstofverwijdering \| TU Delft]</ref>

	~~Daar komt bij dat~~ de planeet ~~niet zoveel~~ kooldioxide diep onder de grond ~~kan~~ opslaan ~~als~~ eerder werd gedacht. Een nieuwe schatting suggereert dat de geologische opslagruimte voor koolstof al in 2200 op zou kunnen raken.<ref>[https://www.nature.com/articles/d41586-025-02790-6 Earth’s capacity to store carbon could max out surprisingly soon \| Nature]</ref> <ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-025-09423-y A prudent planetary limit for geologic carbon storage \| Nature]</ref> Bovendien bestaat het risico dat kooldioxide uit de ondergrondse reservoirs lekt en weer in de atmosfeer terechtkomt. Dus we kunnen er niet op vertrouwen om aan de dringende behoefte om de klimaatverandering te vertragen te voldoen.		De vraag waar de koolstof moet worden opgeslagen is ook cruciaal. De planeet kan veel minder kooldioxide diep onder de grond opslaan dan eerder werd gedacht. Een nieuwe schatting suggereert dat de geologische opslagruimte voor koolstof al in 2200 op zou kunnen raken.<ref>[https://www.nature.com/articles/d41586-025-02790-6 Earth’s capacity to store carbon could max out surprisingly soon \| Nature]</ref> <ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-025-09423-y A prudent planetary limit for geologic carbon storage \| Nature]</ref> Bovendien bestaat het risico dat kooldioxide uit de ondergrondse reservoirs lekt en weer in de atmosfeer terechtkomt. Dus we kunnen er niet op vertrouwen om aan de dringende behoefte om de klimaatverandering te vertragen te voldoen.

	~~De vraag waar de koolstof moet worden opgeslagen is ook cruciaal.~~ Sommige van de plaatsen met het grootste opslagpotentieel, zoals Indonesië, Brazilië en enkele landen in Afrika, zouden uiteindelijk opgezadeld kunnen worden met een probleem dat zij niet hebben veroorzaakt. De oplossing van de onderzoekers is duidelijk: de uitstoot nu drastisch verminderen.		Sommige van de plaatsen met het grootste opslagpotentieel, zoals Indonesië, Brazilië en enkele landen in Afrika, zouden uiteindelijk opgezadeld kunnen worden met een probleem dat zij niet hebben veroorzaakt. De oplossing van de onderzoekers is duidelijk: de uitstoot nu drastisch verminderen.

	== BECCS ==		== BECCS ==

Dick: /* Miljardenclaims */

2025-12-24T09:23:48Z

Miljardenclaims

← Oudere versie		Versie van 24 dec 2025 11:23
Regel 280:		Regel 280:
	De claims maken deel uit van een systeem dat ''investor-state dispute settlement'' of ISDS wordt genoemd. Dit systeem is moeilijk te doorgronden en is gunstig voor bedrijven. Het stelt buitenlandse investeerders in staat om juridische stappen te ondernemen voor groepen arbiters die geen deel uitmaken van het nationale rechtssysteem. Het ISDS stelt bedrijven in staat om grote sommen geld te eisen van regeringen als zij vinden dat hun investeringen schade hebben geleden. Dit kan zelfs gebeuren als de schade het gevolg is van regels die mensen beschermen tegen zaken als vervuiling of andere gevaren.		De claims maken deel uit van een systeem dat ''investor-state dispute settlement'' of ISDS wordt genoemd. Dit systeem is moeilijk te doorgronden en is gunstig voor bedrijven. Het stelt buitenlandse investeerders in staat om juridische stappen te ondernemen voor groepen arbiters die geen deel uitmaken van het nationale rechtssysteem. Het ISDS stelt bedrijven in staat om grote sommen geld te eisen van regeringen als zij vinden dat hun investeringen schade hebben geleden. Dit kan zelfs gebeuren als de schade het gevolg is van regels die mensen beschermen tegen zaken als vervuiling of andere gevaren.

	Deze tribunalen hebben honderden miljoenen of zelfs miljarden dollars toegekend aan bedrijven, zelfs in gevallen waarin zij nationale wetten aan hun laars lapten, het milieu vervuilden of werden beschuldigd van schendingen van de mensenrechten. De meeste van deze zaken zijn aangespannen door bedrijven uit rijke landen tegen ontwikkelingslanden, wat critici ertoe heeft aangezet te zeggen dat ISDS fungeert als een vorm van modern kolonialisme.		Deze tribunalen hebben honderden miljoenen of zelfs miljarden dollars toegekend aan bedrijven, zelfs in gevallen waarin zij nationale wetten aan hun laars lapten, het milieu vervuilden of werden beschuldigd van schendingen van de mensenrechten. De meeste van deze zaken zijn aangespannen door bedrijven uit rijke landen tegen ontwikkelingslanden, wat critici ertoe heeft aangezet te zeggen dat ISDS fungeert als een vorm van modern kolonialisme. <ref>[https://www.citizen.org/topic/globalization-trade/corporate-power-expanded-isds/ https://www.citizen.org/topic/globalization-trade/corporate-power-expanded-isds/ Public Citizen]</ref> <ref>[https://gtwaction.org/isds-impacts-on-indigenous-peoples/ The Corporate Colonization of Latin America: How Investor-State Dispute Settlement (ISDS) Harms Indigenous Peoples \| Public Citizen]</ref>

	== Doodlopende wegen ==		== Doodlopende wegen ==

Arjen: Zinnetje over Rusland toegevoegd.

2025-12-24T09:17:54Z

Zinnetje over Rusland toegevoegd.

← Oudere versie		Versie van 24 dec 2025 11:17
Regel 202:		Regel 202:
	Voorstanders van technologieën voor koolstofafvang, -gebruik en -opslag (CCUS) zeggen dat op CCUS gebaseerde waterstof (ook bekend als ‘blauwe’ waterstof) en gascentrales met CCS (ook bekend als gas-CCS) kunnen helpen om de koolstofvoetafdruk van de industrie en de energiesector te verkleinen.		Voorstanders van technologieën voor koolstofafvang, -gebruik en -opslag (CCUS) zeggen dat op CCUS gebaseerde waterstof (ook bekend als ‘blauwe’ waterstof) en gascentrales met CCS (ook bekend als gas-CCS) kunnen helpen om de koolstofvoetafdruk van de industrie en de energiesector te verkleinen.

	In dit rapport wordt gekeken naar de mogelijke gevolgen van op gas gebaseerde CCUS-technologieën voor het klimaat, ervan uitgaande dat de technologie werkt zoals de CCUS-industrie beweert. Dit probleem is vooral belangrijk voor het Verenigd Koninkrijk en de EU. Na de energiecrisis van 2022-2023 zijn zij meer afhankelijk van geïmporteerd LNG, met name uit de VS.		In dit rapport wordt gekeken naar de mogelijke gevolgen van op gas gebaseerde CCUS-technologieën voor het klimaat, ervan uitgaande dat de technologie werkt zoals de CCUS-industrie beweert. Dit probleem is vooral belangrijk voor het Verenigd Koninkrijk en de EU. Na de energiecrisis van 2022-2023, mede veroorzaakt door de oorlog van Rusland tegen Oekraïne, zijn zij meer afhankelijk van geïmporteerd LNG, met name uit de VS.

	De conclusie van het rapport luidt als volgt:		De conclusie van het rapport luidt als volgt:

Dick: /* Waterstof in allerlei kleuren */

2025-12-24T09:01:31Z

Waterstof in allerlei kleuren

← Oudere versie		Versie van 24 dec 2025 11:01
Regel 190:		Regel 190:
	De industrie voor fossiele brandstoffen praat graag over blauwe waterstof als klimaatoplossing. In een analyse van de Europese plannen voor blauwe waterstof door Le Monde en DeSmog constateren de onderzoekers echter dat de tientallen voorgestelde projecten voor blauwe waterstof bij elkaar evenveel broeikasgassen dreigen uit te stoten als heel Denemarken.		De industrie voor fossiele brandstoffen praat graag over blauwe waterstof als klimaatoplossing. In een analyse van de Europese plannen voor blauwe waterstof door Le Monde en DeSmog constateren de onderzoekers echter dat de tientallen voorgestelde projecten voor blauwe waterstof bij elkaar evenveel broeikasgassen dreigen uit te stoten als heel Denemarken.

	Deze bevinding kwam op het moment dat Europese ambtenaren ~~overwegen~~ om blauwe waterstof de status van “koolstofarme technologie” te geven, waardoor deze toegang krijgt tot miljarden euro's aan subsidies en voordelige beleggingen.		Deze bevinding kwam op het moment dat Europese ambtenaren overwogen om blauwe waterstof de status van “koolstofarme technologie” te geven, waardoor deze toegang krijgt tot miljarden euro's aan subsidies en voordelige beleggingen.

	Op 8 juli 2025 heeft de EU een richtlijn aangenomen waarin een uitgebreide methode voor de berekening van broeikasgasemissies voor koolstofarme waterstof en brandstoffen wordt geïntroduceerd, zoals uiteengezet in de richtlijn inzake de waterstof- en gasmarkt. Om als koolstofarm te worden beschouwd, moeten waterstof en aanverwante brandstoffen een drempel van 70 % broeikasgasemissiereductie bereiken in vergelijking met het gebruik van fossiele brandstoffen zonder emissiereductiemaatregelen.<ref>[https://energy.ec.europa.eu/topics/eus-energy-system/hydrogen_en EU's energy system - Hydrogen \| European Commission]</ref>		Op 8 juli 2025 heeft de EU een richtlijn aangenomen waarin een uitgebreide methode voor de berekening van broeikasgasemissies voor koolstofarme waterstof en brandstoffen wordt geïntroduceerd, zoals uiteengezet in de richtlijn inzake de waterstof- en gasmarkt. Om als koolstofarm te worden beschouwd, moeten waterstof en aanverwante brandstoffen een drempel van 70 % broeikasgasemissiereductie bereiken in vergelijking met het gebruik van fossiele brandstoffen zonder emissiereductiemaatregelen.<ref>[https://energy.ec.europa.eu/topics/eus-energy-system/hydrogen_en EU's energy system - Hydrogen \| European Commission]</ref>

Dick: /* Waterstof in allerlei kleuren */

2025-12-24T09:00:38Z

Waterstof in allerlei kleuren

← Oudere versie		Versie van 24 dec 2025 11:00
Regel 190:		Regel 190:
	De industrie voor fossiele brandstoffen praat graag over blauwe waterstof als klimaatoplossing. In een analyse van de Europese plannen voor blauwe waterstof door Le Monde en DeSmog constateren de onderzoekers echter dat de tientallen voorgestelde projecten voor blauwe waterstof bij elkaar evenveel broeikasgassen dreigen uit te stoten als heel Denemarken.		De industrie voor fossiele brandstoffen praat graag over blauwe waterstof als klimaatoplossing. In een analyse van de Europese plannen voor blauwe waterstof door Le Monde en DeSmog constateren de onderzoekers echter dat de tientallen voorgestelde projecten voor blauwe waterstof bij elkaar evenveel broeikasgassen dreigen uit te stoten als heel Denemarken.

	Deze bevinding ~~komt~~ op het moment dat Europese ambtenaren overwegen om blauwe waterstof de status van “koolstofarme technologie” te geven, waardoor deze toegang krijgt tot miljarden euro's aan subsidies en voordelige beleggingen.		Deze bevinding kwam op het moment dat Europese ambtenaren overwegen om blauwe waterstof de status van “koolstofarme technologie” te geven, waardoor deze toegang krijgt tot miljarden euro's aan subsidies en voordelige beleggingen.

			Op 8 juli 2025 heeft de EU een richtlijn aangenomen waarin een uitgebreide methode voor de berekening van broeikasgasemissies voor koolstofarme waterstof en brandstoffen wordt geïntroduceerd, zoals uiteengezet in de richtlijn inzake de waterstof- en gasmarkt. Om als koolstofarm te worden beschouwd, moeten waterstof en aanverwante brandstoffen een drempel van 70 % broeikasgasemissiereductie bereiken in vergelijking met het gebruik van fossiele brandstoffen zonder emissiereductiemaatregelen.<ref>[https://energy.ec.europa.eu/topics/eus-energy-system/hydrogen_en EU's energy system - Hydrogen \| European Commission]</ref>

	[[Bestand:Blue hydrogen projects.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Blauwe waterstofprojecten in Europa. Bron: Desmog.''<ref>[https://www.desmog.com/2024/10/12/europes-blue-hydrogen-plans-risk-generating-annual-emissions-on-par-with-denmark/ Europe’s Blue Hydrogen Plans Risk Generating Annual Emissions on par With Denmark \| Desmog]</ref> ''Credit: Sabrina Bedford. [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons License BY 4.0]'']]		[[Bestand:Blue hydrogen projects.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Blauwe waterstofprojecten in Europa. Bron: Desmog.''<ref>[https://www.desmog.com/2024/10/12/europes-blue-hydrogen-plans-risk-generating-annual-emissions-on-par-with-denmark/ Europe’s Blue Hydrogen Plans Risk Generating Annual Emissions on par With Denmark \| Desmog]</ref> ''Credit: Sabrina Bedford. [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons License BY 4.0]'']]

Arjen: Kleine tekstuele verbeteringen (typfouten en opmaakfouten) en een aantal links verbeterd (verwezen naar de verkeerde pagina)

2025-12-24T08:26:36Z

Kleine tekstuele verbeteringen (typfouten en opmaakfouten) en een aantal links verbeterd (verwezen naar de verkeerde pagina)

Wijzigingen bekijken

Fredzj: /* Wondermiddelen */ we we = we

2025-12-09T11:34:54Z

Wondermiddelen: we we = we

← Oudere versie		Versie van 9 dec 2025 13:34
Regel 33:		Regel 33:
	'''Er worden veel, vaak technologische, oplossingen voor de gevolgen van klimaatverandering voorgesteld die een kritische toets niet altijd doorstaan. Bij het beoordelen ervan is het belangrijk je af te vragen, wie de oplossing voorstelt, wat diens belang erbij is, wat de kosten zijn, wie voor die kosten opdraait, of het gaat om een in de praktijk bewezen oplossing, of de oplossing voldoende is, en of de oplossing op tijd komt. Veel van de technologieën die we in dit hoofdstuk bespreken, doorstaan deze toets niet en blijken een vorm van ‘[[Wondermiddelen#Greenwashing\|greenwashing]]’ te zijn.'''		'''Er worden veel, vaak technologische, oplossingen voor de gevolgen van klimaatverandering voorgesteld die een kritische toets niet altijd doorstaan. Bij het beoordelen ervan is het belangrijk je af te vragen, wie de oplossing voorstelt, wat diens belang erbij is, wat de kosten zijn, wie voor die kosten opdraait, of het gaat om een in de praktijk bewezen oplossing, of de oplossing voldoende is, en of de oplossing op tijd komt. Veel van de technologieën die we in dit hoofdstuk bespreken, doorstaan deze toets niet en blijken een vorm van ‘[[Wondermiddelen#Greenwashing\|greenwashing]]’ te zijn.'''

	Geo-engineering mag geen technocratische shortcut zijn. Als we er ooit gebruik van moeten maken, dan moet het een beperkte, tijdelijke optie zijn om de opwarming op korte termijn te beperken. Intussen moeten we we hard werken om netto nuluitstoot te bereiken en uiteindelijk de koolstof die we al hebben uitgestoten, terug te dringen. Het is nadrukkelijk geen vervanging voor koolstofreductie.<ref>[https://www.theclimatebrink.com/p/revisiting-the-geoengineering-question Revisiting the Geoengineering Question \| The Climate Brink — Substack]</ref>		Geo-engineering mag geen technocratische shortcut zijn. Als we er ooit gebruik van moeten maken, dan moet het een beperkte, tijdelijke optie zijn om de opwarming op korte termijn te beperken. Intussen moeten we hard werken om netto nuluitstoot te bereiken en uiteindelijk de koolstof die we al hebben uitgestoten, terug te dringen. Het is nadrukkelijk geen vervanging voor koolstofreductie.<ref>[https://www.theclimatebrink.com/p/revisiting-the-geoengineering-question Revisiting the Geoengineering Question \| The Climate Brink — Substack]</ref>

	Zie ook [[Wondermiddelen#Oplossingen voor klimaatverandering bestaan al\|Oplossingen voor klimaatverandering bestaan al]].		Zie ook [[Wondermiddelen#Oplossingen voor klimaatverandering bestaan al\|Oplossingen voor klimaatverandering bestaan al]].

Uwe: /* Waterstof in allerlei kleuren */

2025-12-03T12:53:31Z

Waterstof in allerlei kleuren

← Oudere versie		Versie van 3 dec 2025 14:53
Regel 182:		Regel 182:
	Met kleuren wordt aangegeven in welke mate waterstof duurzaam is. Daarop valt nog wel wat af te dingen. Zie: [[Strategieën tegen klimaatverandering#De echte impact van 'blauwe' waterstof\|De echte impact van blauwe waterstof]].		Met kleuren wordt aangegeven in welke mate waterstof duurzaam is. Daarop valt nog wel wat af te dingen. Zie: [[Strategieën tegen klimaatverandering#De echte impact van 'blauwe' waterstof\|De echte impact van blauwe waterstof]].

	[[Duurzame oplossingen#~~Groene_Waterstof~~\|Groene Waterstof]] kan in principe worden geproduceerd door elektrolyse van water met behulp van groene stroom maar dat gebeurt nog maar op kleine schaal. Tot nu toe wordt waterstof geproduceerd met behulp van fossiele brandstoffen, in de eerste plaats aardgas. Voor elke ton geproduceerde waterstof wordt ongeveer 10 ton CO<sub>2</sub> uitgestoten. De waterstof die op deze manier wordt geproduceerd, wordt ‘'''grijze waterstof’''' genoemd.<ref>[https://www.sfc.com/glossary/blue-hydrogen/ Blue hydrogen-definition \| SFC]</ref>		[[Duurzame oplossingen#Groene_waterstof\|Groene Waterstof]] kan in principe worden geproduceerd door elektrolyse van water met behulp van groene stroom maar dat gebeurt nog maar op kleine schaal. Tot nu toe wordt waterstof geproduceerd met behulp van fossiele brandstoffen, in de eerste plaats aardgas. Voor elke ton geproduceerde waterstof wordt ongeveer 10 ton CO<sub>2</sub> uitgestoten. De waterstof die op deze manier wordt geproduceerd, wordt ‘'''grijze waterstof’''' genoemd.<ref>[https://www.sfc.com/glossary/blue-hydrogen/ Blue hydrogen-definition \| SFC]</ref>

	'''Blauwe waterstof''' wordt ook geproduceerd uit aardgas. Het verschil is dat de geproduceerde CO<sub>2</sub> wordt opgevangen en opgeslagen, bijvoorbeeld in voormalige olie- of gasvelden. Dit betekent dat de CO<sub>2</sub> uitstoot lager is. Het wordt daarom ook wel ''decarbonized'' waterstof genoemd.		'''Blauwe waterstof''' wordt ook geproduceerd uit aardgas. Het verschil is dat de geproduceerde CO<sub>2</sub> wordt opgevangen en opgeslagen, bijvoorbeeld in voormalige olie- of gasvelden. Dit betekent dat de CO<sub>2</sub> uitstoot lager is. Het wordt daarom ook wel ''decarbonized'' waterstof genoemd.

Uwe: /* Waterstof in allerlei kleuren */

2025-12-03T12:52:40Z

Waterstof in allerlei kleuren

← Oudere versie		Versie van 3 dec 2025 14:52
Regel 182:		Regel 182:
	Met kleuren wordt aangegeven in welke mate waterstof duurzaam is. Daarop valt nog wel wat af te dingen. Zie: [[Strategieën tegen klimaatverandering#De echte impact van 'blauwe' waterstof\|De echte impact van blauwe waterstof]].		Met kleuren wordt aangegeven in welke mate waterstof duurzaam is. Daarop valt nog wel wat af te dingen. Zie: [[Strategieën tegen klimaatverandering#De echte impact van 'blauwe' waterstof\|De echte impact van blauwe waterstof]].

	[[Duurzame oplossingen#Groene_Waterstof\|~~'''Grone~~ Waterstof~~'''~~]] kan in principe worden geproduceerd door elektrolyse van water met behulp van groene stroom maar dat gebeurt nog maar op kleine schaal. Tot nu toe wordt waterstof geproduceerd met behulp van fossiele brandstoffen, in de eerste plaats aardgas. Voor elke ton geproduceerde waterstof wordt ongeveer 10 ton CO<sub>2</sub> uitgestoten. De waterstof die op deze manier wordt geproduceerd, wordt ‘'''grijze waterstof’''' genoemd.<ref>[https://www.sfc.com/glossary/blue-hydrogen/ Blue hydrogen-definition \| SFC]</ref>		[[Duurzame oplossingen#Groene_Waterstof\|Groene Waterstof]] kan in principe worden geproduceerd door elektrolyse van water met behulp van groene stroom maar dat gebeurt nog maar op kleine schaal. Tot nu toe wordt waterstof geproduceerd met behulp van fossiele brandstoffen, in de eerste plaats aardgas. Voor elke ton geproduceerde waterstof wordt ongeveer 10 ton CO<sub>2</sub> uitgestoten. De waterstof die op deze manier wordt geproduceerd, wordt ‘'''grijze waterstof’''' genoemd.<ref>[https://www.sfc.com/glossary/blue-hydrogen/ Blue hydrogen-definition \| SFC]</ref>

	'''Blauwe waterstof''' wordt ook geproduceerd uit aardgas. Het verschil is dat de geproduceerde CO<sub>2</sub> wordt opgevangen en opgeslagen, bijvoorbeeld in voormalige olie- of gasvelden. Dit betekent dat de CO<sub>2</sub> uitstoot lager is. Het wordt daarom ook wel ''decarbonized'' waterstof genoemd.		'''Blauwe waterstof''' wordt ook geproduceerd uit aardgas. Het verschil is dat de geproduceerde CO<sub>2</sub> wordt opgevangen en opgeslagen, bijvoorbeeld in voormalige olie- of gasvelden. Dit betekent dat de CO<sub>2</sub> uitstoot lager is. Het wordt daarom ook wel ''decarbonized'' waterstof genoemd.

← Oudere versie		Versie van 1 jan 2026 14:15
Regel 115:		Regel 115:
	[[Bestand:DAC.jpg\|miniatuur\|300x300px\|''Orca in IJsland is een DAC installatie van ClimeWorks die kooldioxide uit de lucht haalt met enorme ventilatoren en ondergronds opslaat in vulkanisch gesteente.''<ref>[https://singularityhub.com/2021/09/09/the-worlds-largest-direct-air-capture-plant-is-now-pulling-co2-from-the-air-in-iceland/ The World’s Largest Direct Air Capture Plant Is Now Pulling CO2 From the Air in Iceland \| Singularity Hub]</ref>]]Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.		[[Bestand:DAC.jpg\|miniatuur\|300x300px\|''Orca in IJsland is een DAC installatie van ClimeWorks die kooldioxide uit de lucht haalt met enorme ventilatoren en ondergronds opslaat in vulkanisch gesteente.''<ref>[https://singularityhub.com/2021/09/09/the-worlds-largest-direct-air-capture-plant-is-now-pulling-co2-from-the-air-in-iceland/ The World’s Largest Direct Air Capture Plant Is Now Pulling CO2 From the Air in Iceland \| Singularity Hub]</ref>]]Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.

	Ken Rice berekende voor zijn blog ''…and Then There's Physics'' hoeveel energie er nodig is om voldoende CO<sub>2</sub> uit de atmosfeer te verwijderen.<ref>[https://andthentheresphysics.wordpress.com/2025/12/17/direct-air-capture/ Direct Air Capture \| …and Then There's Physics]</ref> Als we DAC willen gebruiken om de totale opwarming tot 1,5 °C te beperken, en tegelijkertijd genoeg uitstoten om 2,5 °C te bereiken, zou DAC ongeveer 30% van alle elektriciteit moeten gebruiken die we de komende 80 jaar nodig hebben. Het zou beter zijn om deze elektrische energie te gebruiken om deze uitstoot te voorkomen, in plaats van DAC te gebruiken om later te verwijderen wat al is uitgestoten. Door het cumulatieve karakter van de uitstoot is 'later' de ~~slechtere~~ optie.		Ken Rice berekende voor zijn blog ''…and Then There's Physics'' hoeveel energie er nodig is om voldoende CO<sub>2</sub> uit de atmosfeer te verwijderen.<ref>[https://andthentheresphysics.wordpress.com/2025/12/17/direct-air-capture/ Direct Air Capture \| …and Then There's Physics]</ref> Als we DAC willen gebruiken om de totale opwarming tot 1,5 °C te beperken, en tegelijkertijd genoeg uitstoten om 2,5 °C te bereiken, zou DAC ongeveer 30% van alle elektriciteit moeten gebruiken die we de komende 80 jaar nodig hebben. Het zou beter zijn om deze elektrische energie te gebruiken om deze uitstoot te voorkomen, in plaats van DAC te gebruiken om later te verwijderen wat al is uitgestoten. Door het cumulatieve karakter van de uitstoot is 'later' de slechtste optie.

	Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO<sub>2</sub> naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.<ref>[https://ce.nl/wp-content/uploads/2023/07/CE_Delft_220460_Koolstofverwijdering_voor_klimaatbeleid_DEF-gecorrigeerd.pdf Koolstofverwijdering voor klimaatbeleid \| CE Delft]</ref> <ref>[https://filelist.tudelft.nl/Websections/Climate%20Action/NL%20TUD%20RouteKaart%20position%20paper%2029%20April%202025.pdf Nederland als innovatiepionier: Een oproep voor dringend leiderschap in koolstofverwijdering \| TU Delft]</ref>		Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO<sub>2</sub> naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.<ref>[https://ce.nl/wp-content/uploads/2023/07/CE_Delft_220460_Koolstofverwijdering_voor_klimaatbeleid_DEF-gecorrigeerd.pdf Koolstofverwijdering voor klimaatbeleid \| CE Delft]</ref> <ref>[https://filelist.tudelft.nl/Websections/Climate%20Action/NL%20TUD%20RouteKaart%20position%20paper%2029%20April%202025.pdf Nederland als innovatiepionier: Een oproep voor dringend leiderschap in koolstofverwijdering \| TU Delft]</ref>

← Oudere versie		Versie van 1 jan 2026 14:13
Regel 111:		Regel 111:
	[[Bestand:Carbfix.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Schematische uitleg van de Climeworks-CarbFix injectie Hellisheidi, Iceland.<ref name=":1">[https://www.frontiersin.org/journals/climate/articles/10.3389/fclim.2019.00010/full The Role of Direct Air Capture in Mitigation of Anthropogenic Greenhouse Gas Emissions \| Frontiers in Climate]</ref> Bron: Frontiers in Climate [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons License BY 4.0]'']]		[[Bestand:Carbfix.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Schematische uitleg van de Climeworks-CarbFix injectie Hellisheidi, Iceland.<ref name=":1">[https://www.frontiersin.org/journals/climate/articles/10.3389/fclim.2019.00010/full The Role of Direct Air Capture in Mitigation of Anthropogenic Greenhouse Gas Emissions \| Frontiers in Climate]</ref> Bron: Frontiers in Climate [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons License BY 4.0]'']]

	De auteurs van een artikel in Frontiers in Climate (werkzaam bij het bedrijf ClimeWorks)<ref name=":1" /> zien DAC als een waardevolle bijdrage aan het bereiken van netto-nul uitstoot, mits die kan worden opgeschaald naar verwijdering van gigatonnen CO<sub>2</sub> per jaar in 2050. Op dit moment ~~gaat het om~~ ongeveer 10 duizend ton.<ref>[https://www.iea.org/energy-system/carbon-capture-utilisation-and-storage/direct-air-capture Direct Air Capture \| International Energy Agency IEA]</ref>		De auteurs van een artikel in Frontiers in Climate (werkzaam bij het bedrijf ClimeWorks)<ref name=":1" /> zien DAC als een waardevolle bijdrage aan het bereiken van netto-nul uitstoot, mits die kan worden opgeschaald naar verwijdering van gigatonnen CO<sub>2</sub> per jaar in 2050. Op dit moment is de capaciteit niet meer dan ongeveer 10 duizend ton.<ref>[https://www.iea.org/energy-system/carbon-capture-utilisation-and-storage/direct-air-capture Direct Air Capture \| International Energy Agency IEA]</ref>

	[[Bestand:DAC.jpg\|miniatuur\|300x300px\|''Orca in IJsland is een DAC installatie van ClimeWorks die kooldioxide uit de lucht haalt met enorme ventilatoren en ondergronds opslaat in vulkanisch gesteente.''<ref>[https://singularityhub.com/2021/09/09/the-worlds-largest-direct-air-capture-plant-is-now-pulling-co2-from-the-air-in-iceland/ The World’s Largest Direct Air Capture Plant Is Now Pulling CO2 From the Air in Iceland \| Singularity Hub]</ref>]]Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.		[[Bestand:DAC.jpg\|miniatuur\|300x300px\|''Orca in IJsland is een DAC installatie van ClimeWorks die kooldioxide uit de lucht haalt met enorme ventilatoren en ondergronds opslaat in vulkanisch gesteente.''<ref>[https://singularityhub.com/2021/09/09/the-worlds-largest-direct-air-capture-plant-is-now-pulling-co2-from-the-air-in-iceland/ The World’s Largest Direct Air Capture Plant Is Now Pulling CO2 From the Air in Iceland \| Singularity Hub]</ref>]]Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.

			Ken Rice berekende voor zijn blog ''…and Then There's Physics'' hoeveel energie er nodig is om voldoende CO<sub>2</sub> uit de atmosfeer te verwijderen.<ref>[https://andthentheresphysics.wordpress.com/2025/12/17/direct-air-capture/ Direct Air Capture \| …and Then There's Physics]</ref> Als we DAC willen gebruiken om de totale opwarming tot 1,5 °C te beperken, en tegelijkertijd genoeg uitstoten om 2,5 °C te bereiken, zou DAC ongeveer 30% van alle elektriciteit moeten gebruiken die we de komende 80 jaar nodig hebben. Het zou beter zijn om deze elektrische energie te gebruiken om deze uitstoot te voorkomen, in plaats van DAC te gebruiken om later te verwijderen wat al is uitgestoten. Door het cumulatieve karakter van de uitstoot is 'later' de slechtere optie.

	Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO<sub>2</sub> naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.<ref>[https://ce.nl/wp-content/uploads/2023/07/CE_Delft_220460_Koolstofverwijdering_voor_klimaatbeleid_DEF-gecorrigeerd.pdf Koolstofverwijdering voor klimaatbeleid \| CE Delft]</ref> <ref>[https://filelist.tudelft.nl/Websections/Climate%20Action/NL%20TUD%20RouteKaart%20position%20paper%2029%20April%202025.pdf Nederland als innovatiepionier: Een oproep voor dringend leiderschap in koolstofverwijdering \| TU Delft]</ref>		Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO<sub>2</sub> naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.<ref>[https://ce.nl/wp-content/uploads/2023/07/CE_Delft_220460_Koolstofverwijdering_voor_klimaatbeleid_DEF-gecorrigeerd.pdf Koolstofverwijdering voor klimaatbeleid \| CE Delft]</ref> <ref>[https://filelist.tudelft.nl/Websections/Climate%20Action/NL%20TUD%20RouteKaart%20position%20paper%2029%20April%202025.pdf Nederland als innovatiepionier: Een oproep voor dringend leiderschap in koolstofverwijdering \| TU Delft]</ref>

	~~Daar komt bij dat~~ de planeet ~~niet zoveel~~ kooldioxide diep onder de grond ~~kan~~ opslaan ~~als~~ eerder werd gedacht. Een nieuwe schatting suggereert dat de geologische opslagruimte voor koolstof al in 2200 op zou kunnen raken.<ref>[https://www.nature.com/articles/d41586-025-02790-6 Earth’s capacity to store carbon could max out surprisingly soon \| Nature]</ref> <ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-025-09423-y A prudent planetary limit for geologic carbon storage \| Nature]</ref> Bovendien bestaat het risico dat kooldioxide uit de ondergrondse reservoirs lekt en weer in de atmosfeer terechtkomt. Dus we kunnen er niet op vertrouwen om aan de dringende behoefte om de klimaatverandering te vertragen te voldoen.		De vraag waar de koolstof moet worden opgeslagen is ook cruciaal. De planeet kan veel minder kooldioxide diep onder de grond opslaan dan eerder werd gedacht. Een nieuwe schatting suggereert dat de geologische opslagruimte voor koolstof al in 2200 op zou kunnen raken.<ref>[https://www.nature.com/articles/d41586-025-02790-6 Earth’s capacity to store carbon could max out surprisingly soon \| Nature]</ref> <ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-025-09423-y A prudent planetary limit for geologic carbon storage \| Nature]</ref> Bovendien bestaat het risico dat kooldioxide uit de ondergrondse reservoirs lekt en weer in de atmosfeer terechtkomt. Dus we kunnen er niet op vertrouwen om aan de dringende behoefte om de klimaatverandering te vertragen te voldoen.

	~~De vraag waar de koolstof moet worden opgeslagen is ook cruciaal.~~ Sommige van de plaatsen met het grootste opslagpotentieel, zoals Indonesië, Brazilië en enkele landen in Afrika, zouden uiteindelijk opgezadeld kunnen worden met een probleem dat zij niet hebben veroorzaakt. De oplossing van de onderzoekers is duidelijk: de uitstoot nu drastisch verminderen.		Sommige van de plaatsen met het grootste opslagpotentieel, zoals Indonesië, Brazilië en enkele landen in Afrika, zouden uiteindelijk opgezadeld kunnen worden met een probleem dat zij niet hebben veroorzaakt. De oplossing van de onderzoekers is duidelijk: de uitstoot nu drastisch verminderen.

	== BECCS ==		== BECCS ==

← Oudere versie		Versie van 9 dec 2025 13:34
Regel 33:		Regel 33:
	'''Er worden veel, vaak technologische, oplossingen voor de gevolgen van klimaatverandering voorgesteld die een kritische toets niet altijd doorstaan. Bij het beoordelen ervan is het belangrijk je af te vragen, wie de oplossing voorstelt, wat diens belang erbij is, wat de kosten zijn, wie voor die kosten opdraait, of het gaat om een in de praktijk bewezen oplossing, of de oplossing voldoende is, en of de oplossing op tijd komt. Veel van de technologieën die we in dit hoofdstuk bespreken, doorstaan deze toets niet en blijken een vorm van ‘[[Wondermiddelen#Greenwashing\|greenwashing]]’ te zijn.'''		'''Er worden veel, vaak technologische, oplossingen voor de gevolgen van klimaatverandering voorgesteld die een kritische toets niet altijd doorstaan. Bij het beoordelen ervan is het belangrijk je af te vragen, wie de oplossing voorstelt, wat diens belang erbij is, wat de kosten zijn, wie voor die kosten opdraait, of het gaat om een in de praktijk bewezen oplossing, of de oplossing voldoende is, en of de oplossing op tijd komt. Veel van de technologieën die we in dit hoofdstuk bespreken, doorstaan deze toets niet en blijken een vorm van ‘[[Wondermiddelen#Greenwashing\|greenwashing]]’ te zijn.'''

	Geo-engineering mag geen technocratische shortcut zijn. Als we er ooit gebruik van moeten maken, dan moet het een beperkte, tijdelijke optie zijn om de opwarming op korte termijn te beperken. Intussen moeten we we hard werken om netto nuluitstoot te bereiken en uiteindelijk de koolstof die we al hebben uitgestoten, terug te dringen. Het is nadrukkelijk geen vervanging voor koolstofreductie.<ref>[https://www.theclimatebrink.com/p/revisiting-the-geoengineering-question Revisiting the Geoengineering Question \| The Climate Brink — Substack]</ref>		Geo-engineering mag geen technocratische shortcut zijn. Als we er ooit gebruik van moeten maken, dan moet het een beperkte, tijdelijke optie zijn om de opwarming op korte termijn te beperken. Intussen moeten we hard werken om netto nuluitstoot te bereiken en uiteindelijk de koolstof die we al hebben uitgestoten, terug te dringen. Het is nadrukkelijk geen vervanging voor koolstofreductie.<ref>[https://www.theclimatebrink.com/p/revisiting-the-geoengineering-question Revisiting the Geoengineering Question \| The Climate Brink — Substack]</ref>

	Zie ook [[Wondermiddelen#Oplossingen voor klimaatverandering bestaan al\|Oplossingen voor klimaatverandering bestaan al]].		Zie ook [[Wondermiddelen#Oplossingen voor klimaatverandering bestaan al\|Oplossingen voor klimaatverandering bestaan al]].