Gevolgen voor de cryosfeer - Bewerkingsoverzicht

Loes: /* Wat staat ons deze eeuw te wachten? */

2026-03-03T14:27:00Z

Wat staat ons deze eeuw te wachten?

← Oudere versie		Versie van 3 mrt 2026 15:27
Regel 140:		Regel 140:

	= Wat staat ons deze eeuw te wachten? =		= Wat staat ons deze eeuw te wachten? =
	Zelfs als de antropogene opwarming beperkt zou blijven tot minder dan 2 °C boven het pre-industriële niveau, zullen de Groenlandse en Antarctische ijskappen deze eeuw massa blijven verliezen, met snelheden die vergelijkbaar zijn met die van het afgelopen decennium. Niet-lineaire reacties kunnen echter niet worden uitgesloten, wat kan leiden tot een veel sneller verdwijnen van land- en ~~zeeijs~~.		Zelfs als de antropogene opwarming beperkt zou blijven tot minder dan 2 °C boven het pre-industriële niveau, zullen de Groenlandse en Antarctische ijskappen deze eeuw massa blijven verliezen, met snelheden die vergelijkbaar zijn met die van het afgelopen decennium. Niet-lineaire reacties kunnen echter niet worden uitgesloten, wat kan leiden tot een veel sneller verdwijnen van land- en zee-ijs.

	Prognoses geven aan dat tegen 2050 het ijsvolume in de Europese Alpen met minstens 34% zou kunnen afnemen, zelfs in scenario's waarin de uitstoot van broeikasgassen volledig stopt. Als de huidige trends doorzetten, is de voorspelling dat tegen 2100 meer dan 90% van de Alpengletsjers verloren kan zijn gegaan. Meer realistische schattingen suggereren dat zonder ingrijpende klimaatmaatregelen bijna 46% tot 65% van het ijsvolume verloren kan gaan in 2050.<ref>[https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2023GL105029 Committed Ice Loss in the European Alps Until 2050 Using a Deep-Learning-Aided 3D Ice-Flow Model With Data Assimilation \| Geophysical Research Letters] </ref>		Prognoses geven aan dat tegen 2050 het ijsvolume in de Europese Alpen met minstens 34% zou kunnen afnemen, zelfs in scenario's waarin de uitstoot van broeikasgassen volledig stopt. Als de huidige trends doorzetten, is de voorspelling dat tegen 2100 meer dan 90% van de Alpengletsjers verloren kan zijn gegaan. Meer realistische schattingen suggereren dat zonder ingrijpende klimaatmaatregelen bijna 46% tot 65% van het ijsvolume verloren kan gaan in 2050.<ref>[https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2023GL105029 Committed Ice Loss in the European Alps Until 2050 Using a Deep-Learning-Aided 3D Ice-Flow Model With Data Assimilation \| Geophysical Research Letters] </ref>

Loes: /* Antarctisch zee-ijs */

2026-03-03T14:26:24Z

Antarctisch zee-ijs

← Oudere versie		Versie van 3 mrt 2026 15:26
Regel 106:		Regel 106:
	=== Antarctisch zee-ijs ===		=== Antarctisch zee-ijs ===
	Antarctica is een continent omringd door oceanen, in tegenstelling tot het Noordpoolgebied, dat een oceaan is omringd door continenten. Dat verklaart veel van de verschillen in reactie op klimaatverandering tussen beide regio’s.		Antarctica is een continent omringd door oceanen, in tegenstelling tot het Noordpoolgebied, dat een oceaan is omringd door continenten. Dat verklaart veel van de verschillen in reactie op klimaatverandering tussen beide regio’s.
	[[Bestand:Antarctic sea ice.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|532x532px\|''Kaart met kleurcodering van de dagelijkse ~~zeeijsconcentratie~~ op het zuidelijk halfrond voor 1 december 2024, samen met de contouren van de 15%-rand tijdens de jaren met de minste ijsbedekking (in rood) en de grootste ijsbedekking (in oranje) in de periode van november 1978 tot nu. De oppervlakte in km2 voor de huidige situatie en voor de jaren met de minimale en maximale omvang staan onder de afbeelding. De verschillende grijstinten boven land geven de hoogte van het landoppervlak aan, waarbij het lichtste grijs de hoogste hoogte is.<ref>[https://earth.gsfc.nasa.gov/cryo/data/current-state-sea-ice-cover Current State of Sea Ice Cover \| NASA] </ref> Bron: NASA.'']]		[[Bestand:Antarctic sea ice.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|532x532px\|''Kaart met kleurcodering van de dagelijkse zee-ijsconcentratie op het zuidelijk halfrond voor 1 december 2024, samen met de contouren van de 15%-rand tijdens de jaren met de minste ijsbedekking (in rood) en de grootste ijsbedekking (in oranje) in de periode van november 1978 tot nu. De oppervlakte in km2 voor de huidige situatie en voor de jaren met de minimale en maximale omvang staan onder de afbeelding. De verschillende grijstinten boven land geven de hoogte van het landoppervlak aan, waarbij het lichtste grijs de hoogste hoogte is.<ref>[https://earth.gsfc.nasa.gov/cryo/data/current-state-sea-ice-cover Current State of Sea Ice Cover \| NASA] </ref> Bron: NASA.'']]
	[[Bestand:Daily Antarctic sea ice extent.png\|gecentreerd\|miniatuur\|500x500px\|''Dagelijkse omvang van het Antarctische zee-ijs van 1979 tot 31 december 2024.'' ''Het jaar 2024 wordt weergegeven met een donkerblauwe lijn en 2023 met een groenblauwe lijn.'' ''Gegevensbron:'' ''EUMETSAT OSI SAF Sea Ice Index v2.2. Credit: C3S/ECMWF/EUMETSAT.''<ref>[https://climate.copernicus.eu/global-climate-highlights-2024 Global Climate Highlights 2024 \| Copernicus] </ref>]]		[[Bestand:Daily Antarctic sea ice extent.png\|gecentreerd\|miniatuur\|500x500px\|''Dagelijkse omvang van het Antarctische zee-ijs van 1979 tot 31 december 2024.'' ''Het jaar 2024 wordt weergegeven met een donkerblauwe lijn en 2023 met een groenblauwe lijn.'' ''Gegevensbron:'' ''EUMETSAT OSI SAF Sea Ice Index v2.2. Credit: C3S/ECMWF/EUMETSAT.''<ref>[https://climate.copernicus.eu/global-climate-highlights-2024 Global Climate Highlights 2024 \| Copernicus] </ref>]]

Loes: /* Verschillen tussen Noordpool- en Zuidpoolgebied */

2026-03-03T14:19:09Z

Verschillen tussen Noordpool- en Zuidpoolgebied

← Oudere versie		Versie van 3 mrt 2026 15:19
Regel 116:		Regel 116:
	Het noordpoolgebied is een oceaan omringd door land, terwijl Antarctica een continent is omringd door de Zuidelijke Oceaan. Deze geografie beïnvloedt de interactie tussen elke regio en de wereldwijde klimaatsystemen.		Het noordpoolgebied is een oceaan omringd door land, terwijl Antarctica een continent is omringd door de Zuidelijke Oceaan. Deze geografie beïnvloedt de interactie tussen elke regio en de wereldwijde klimaatsystemen.
	[[Bestand:Arctic vs Antarctic sea ice.png\|gecentreerd\|miniatuur\|563x563px\|''Antarctica vergeleken met het Noordpoolgebied. De Arctische Oceaan wordt vrijwel geheel door land omringd, terwijl Antarctica overal grenst aan open oceaan.''<ref>[https://nsidc.org/learn/parts-cryosphere/sea-ice Arctic vs. Antarctic sea ice \| National Snow and Ice Data Center (NSDIC)] </ref>]]		[[Bestand:Arctic vs Antarctic sea ice.png\|gecentreerd\|miniatuur\|563x563px\|''Antarctica vergeleken met het Noordpoolgebied. De Arctische Oceaan wordt vrijwel geheel door land omringd, terwijl Antarctica overal grenst aan open oceaan.''<ref>[https://nsidc.org/learn/parts-cryosphere/sea-ice Arctic vs. Antarctic sea ice \| National Snow and Ice Data Center (NSDIC)] </ref>]]
	De Noordelijke IJszee ontvangt warmer water van de Atlantische Oceaan via de thermohaliene circulatie (o.a. de AMOC), wat de vorming van ~~zeeijs~~ belemmert. De circumpolaire stroming van Antarctica daarentegen houdt het warmere water tegen en zorgt ervoor dat er zee-ijs blijft liggen.		De Noordelijke IJszee ontvangt warmer water van de Atlantische Oceaan via de thermohaliene circulatie (o.a. de AMOC), wat de vorming van zee-ijs belemmert. De circumpolaire stroming van Antarctica daarentegen houdt het warmere water tegen en zorgt ervoor dat er zee-ijs blijft liggen.

	Het Noordpoolgebied ervaart een positieve terugkoppeling waarbij verminderd zee-ijs de warmteabsorptie verhoogt, waardoor de opwarming versnelt. Antarctica heeft dergelijke terugkoppelingen niet vanwege de dikke ijskap en stabiele omstandigheden.		Het Noordpoolgebied ervaart een positieve terugkoppeling waarbij verminderd zee-ijs de warmteabsorptie verhoogt, waardoor de opwarming versnelt. Antarctica heeft dergelijke terugkoppelingen niet vanwege de dikke ijskap en stabiele omstandigheden.

Dick: /* Zee-ijs */

2025-09-21T21:12:06Z

Zee-ijs

← Oudere versie		Versie van 21 sep 2025 22:12
Regel 160:		Regel 160:

	== Zee-ijs ==		== Zee-ijs ==
	Het volume en het oppervlak van het zee-ijs in het Noordpoolgebied neemt af en klimaatmodellen voorspellen dat deze trend zich de hele 21e eeuw zal voortzetten. Dit zou nieuwe scheepvaartroutes openen (en, als cynische ''side note'', waarschijnlijk leiden tot de exploitatie van nieuwe olievelden) en unieke ecosystemen in gevaar brengen. De exacte omvang van de afname blijft echter onzeker. De huidige klimaatmodellen bieden verschillende mogelijkheden~~, waarbij sommige modellen suggereren dat~~ het Noordpoolgebied al in ~~2030 vrijwel~~ ijsvrij ~~kan zijn, terwijl andere modellen dit pas in 2100 verwachten~~.<ref name=":2">[https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/arctic-and-baltic-sea-ice Arctic and Baltic sea ice \| European Environment Agency] </ref>		Het volume en het oppervlak van het zee-ijs in het Noordpoolgebied neemt af en klimaatmodellen voorspellen dat deze trend zich de hele 21e eeuw zal voortzetten. Dit zou nieuwe scheepvaartroutes openen (en, als cynische ''side note'', waarschijnlijk leiden tot de exploitatie van nieuwe olievelden) en unieke ecosystemen in gevaar brengen. De exacte omvang van de afname blijft echter onzeker. De huidige klimaatmodellen bieden verschillende mogelijkheden. In het meest waarschijnlijke scenario is het Noordpoolgebied in 2100 grotendeels ijsvrij gedurende de zomer.<ref name=":2">[https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/arctic-and-baltic-sea-ice Arctic and Baltic sea ice \| European Environment Agency] </ref> Modellen die suggereren dat het Noordpoolgebied al in 2030 vrijwel ijsvrij kan zijn, worden door maar weinig onderzoekers gesteund.<ref>[https://www.realclimate.org/index.php/archives/2025/09/but-you-said-the-ice-was-going-to-disappear-in-10-years/ “But you said the ice was going to disappear in 10 years!” \| Real Climate]</ref>
	[[Bestand:Observed and projected decline in Arctic sea ice area.png\|miniatuur\|gecentreerd\|''Waargenomen afname van het zee-ijs in het Noordpoolgebied en projecties tot 2100 voor verschillende SSP-scenario’s van het IPCC. De bovenste grafiek geeft de omvang van het zee-ijs (km<sup>2</sup>) in maart, aan het eind van de winter. De onderste die voor september, aan het eind van de zomer. De stippellijn geeft de drempel voor vrijwel ijsvrije omstandigheden aan.''<ref name=":2" />\|500x500px]]<blockquote>'''Bronnen:'''		[[Bestand:Observed and projected decline in Arctic sea ice area.png\|miniatuur\|gecentreerd\|''Waargenomen afname van het zee-ijs in het Noordpoolgebied en projecties tot 2100 voor verschillende SSP-scenario’s van het IPCC. De bovenste grafiek geeft de omvang van het zee-ijs (km<sup>2</sup>) in maart, aan het eind van de winter. De onderste die voor september, aan het eind van de zomer. De stippellijn geeft de drempel voor vrijwel ijsvrije omstandigheden aan.''<ref name=":2" />\|500x500px]]<blockquote>'''Bronnen:'''
	<references />		<references />
	</blockquote><div style="background:#F0F8FF">		</blockquote><div style="background:#F0F8FF">

	= <span style="color:#039"> '''Verdieping''' </span> =		= <span style="color:#039"> '''Verdieping''' </span> =

Dick: /* Verdieping: Onzekerheid over Noordpoolijs */

2025-08-30T08:14:10Z

Verdieping: Onzekerheid over Noordpoolijs

← Oudere versie		Versie van 30 aug 2025 09:14
Regel 172:		Regel 172:
	* Klimaatmodellen onderschatten mogelijk de snelheid waarmee het Noordpoolijs afneemt. Er is ruimte voor verbetering in de submodellen voor zee-ijs binnen mondiale klimaatmodellen.<ref>[https://www.ncei.noaa.gov/news/arctic-ice-study Predicting the Future of Arctic Ice \| NOAA] </ref>		* Klimaatmodellen onderschatten mogelijk de snelheid waarmee het Noordpoolijs afneemt. Er is ruimte voor verbetering in de submodellen voor zee-ijs binnen mondiale klimaatmodellen.<ref>[https://www.ncei.noaa.gov/news/arctic-ice-study Predicting the Future of Arctic Ice \| NOAA] </ref>
	* Natuurlijke klimaatvariabiliteit, zoals de Arctische oscillatie, variabiliteit in de temperatuur van het oceaanoppervlak en windpatronen, kan het Arctische zee-ijs beïnvloeden.<ref>[https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/five-things-understand-about-ice-free-arctic Five things to understand about an “ice-free” Arctic \| NOAA] </ref> <ref>[https://www.nature.com/articles/s41558-023-01698-1 Atmospheric circulation-constrained model sensitivity recalibrates Arctic climate projections \| Nature Climate Change] </ref>		* Natuurlijke klimaatvariabiliteit, zoals de Arctische oscillatie, variabiliteit in de temperatuur van het oceaanoppervlak en windpatronen, kan het Arctische zee-ijs beïnvloeden.<ref>[https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/five-things-understand-about-ice-free-arctic Five things to understand about an “ice-free” Arctic \| NOAA] </ref> <ref>[https://www.nature.com/articles/s41558-023-01698-1 Atmospheric circulation-constrained model sensitivity recalibrates Arctic climate projections \| Nature Climate Change] </ref>
			* Dat blijkt ook uit een vertraging in de afname van het ijsoppervlak gedurende de laatste 20 jaar. Die wordt toegeschreven aan natuurlijke variabiliteit. Zie [[Desinformatie debunken en 'prebunken'#Smelt de klimaatwetenschap?\|Smelt de klimaatwetenschap?]]
	* De snelheid waarmee het zee-ijs afneemt hangt af van scenario's voor de uitstoot van broeikasgassen.		* De snelheid waarmee het zee-ijs afneemt hangt af van scenario's voor de uitstoot van broeikasgassen.

	Ondanks deze onzekerheden zijn de meeste studies het erover eens dat het Noordpoolgebied halverwege deze eeuw waarschijnlijk ijsvrij zal zijn in de zomer.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41467-023-38511-8 Observationally-constrained projections of an ice-free Arctic even under a low emission scenario \| Nature] </ref> <ref>[https://www.mdpi.com/2225-1154/8/1/15 What Do Global Climate Models Tell Us about Future Arctic Sea Ice Coverage Changes? \| Climate] </ref> Een enkele studie voorspelt de eerste ijsvrije dag al voor ~~20230~~.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41467-024-54508-3 The first ice-free day in the Arctic Ocean could occur before 2030 \| Nature] </ref>		Ondanks deze onzekerheden zijn de meeste studies het erover eens dat het Noordpoolgebied halverwege deze eeuw waarschijnlijk ijsvrij zal zijn in de zomer.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41467-023-38511-8 Observationally-constrained projections of an ice-free Arctic even under a low emission scenario \| Nature] </ref> <ref>[https://www.mdpi.com/2225-1154/8/1/15 What Do Global Climate Models Tell Us about Future Arctic Sea Ice Coverage Changes? \| Climate] </ref> Een enkele studie voorspelt de eerste ijsvrije dag al voor 2030.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41467-024-54508-3 The first ice-free day in the Arctic Ocean could occur before 2030 \| Nature] </ref>

	De afname van het Noordpoolijs heeft gevolgen voor kustgebieden, economische ontwikkeling en wereldwijde weerpatronen.		De afname van het Noordpoolijs heeft gevolgen voor kustgebieden, economische ontwikkeling en wereldwijde weerpatronen.

Dick: /* Wat merken we nu al? */

2025-08-18T14:34:12Z

Wat merken we nu al?

← Oudere versie		Versie van 18 aug 2025 15:34
Regel 48:		Regel 48:
	= Wat merken we nu al? =		= Wat merken we nu al? =
	Wereldwijd krimpen in rap tempo gletsjers in de hooggebergten. In sommige gebieden zijn ze al verdwenen. Dat heeft verreikende gevolgen voor de drinkwatervoorziening en landbouw in landen stroomafwaarts, met name gemeenschappen in centraal Azië en de centrale Andes. Het verdwijnen van gletsjers en permafrost in het hooggebergte maakt berghellingen instabiel, met lawines, aardverschuivingen en modderstromen tot gevolg.		Wereldwijd krimpen in rap tempo gletsjers in de hooggebergten. In sommige gebieden zijn ze al verdwenen. Dat heeft verreikende gevolgen voor de drinkwatervoorziening en landbouw in landen stroomafwaarts, met name gemeenschappen in centraal Azië en de centrale Andes. Het verdwijnen van gletsjers en permafrost in het hooggebergte maakt berghellingen instabiel, met lawines, aardverschuivingen en modderstromen tot gevolg.

	Sinds het jaar 2000 heeft de opwarming van de aarde geleid tot het verdwijnen van duizenden gletsjers over de hele wereld. In het begin waren veel van deze gletsjers klein. Maar nu zien we grotere gletsjers smelten, waarvan vele van vitaal belang zijn voor menselijke gemeenschappen op cultureel, economisch en ecologisch gebied. De Global Glacier Casualty List is opgezet om hun namen te herinneren en hun verhalen te vertellen. Deze lijst is een project van Rice University, instituten op IJsland en UNESCO.<ref name=":4">[https://glaciercasualtylist.rice.edu/?page=Page Glacier Casualty List \| Rice University]</ref>		Sinds het jaar 2000 heeft de opwarming van de aarde geleid tot het verdwijnen van duizenden gletsjers over de hele wereld. In het begin waren veel van deze gletsjers klein. Maar nu zien we grotere gletsjers smelten, waarvan vele van vitaal belang zijn voor menselijke gemeenschappen op cultureel, economisch en ecologisch gebied. De Global Glacier Casualty List is opgezet om hun namen te herinneren en hun verhalen te vertellen. Deze lijst is een project van Rice University, instituten op IJsland en UNESCO.<ref name=":4">[https://glaciercasualtylist.rice.edu/?page=Page Glacier Casualty List \| Rice University]</ref>
	[[Bestand:Glacier loss.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''De Global Casualty List. Een interactieve lijst van gletsjers wereldwijd die verdwenen zijn of op het punt van verdwijnen staan.''<ref name=":4" />]]		[[Bestand:Glacier loss.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''De Global Casualty List. Een interactieve lijst van gletsjers wereldwijd die verdwenen zijn of op het punt van verdwijnen staan.''<ref name=":4" />]]

Dick: /* Wat merken we nu al? */

2025-08-18T14:06:44Z

Wat merken we nu al?

← Oudere versie		Versie van 18 aug 2025 15:06
Regel 48:		Regel 48:
	= Wat merken we nu al? =		= Wat merken we nu al? =
	Wereldwijd krimpen in rap tempo gletsjers in de hooggebergten. In sommige gebieden zijn ze al verdwenen. Dat heeft verreikende gevolgen voor de drinkwatervoorziening en landbouw in landen stroomafwaarts, met name gemeenschappen in centraal Azië en de centrale Andes. Het verdwijnen van gletsjers en permafrost in het hooggebergte maakt berghellingen instabiel, met lawines, aardverschuivingen en modderstromen tot gevolg.		Wereldwijd krimpen in rap tempo gletsjers in de hooggebergten. In sommige gebieden zijn ze al verdwenen. Dat heeft verreikende gevolgen voor de drinkwatervoorziening en landbouw in landen stroomafwaarts, met name gemeenschappen in centraal Azië en de centrale Andes. Het verdwijnen van gletsjers en permafrost in het hooggebergte maakt berghellingen instabiel, met lawines, aardverschuivingen en modderstromen tot gevolg.
	Sinds het jaar 2000 heeft de opwarming van de aarde geleid tot het verdwijnen van duizenden gletsjers over de hele wereld. In het begin waren veel van deze gletsjers klein. Maar nu zien we grotere gletsjers smelten, waarvan vele van vitaal belang zijn voor menselijke gemeenschappen op cultureel, economisch en ecologisch gebied. De Global Glacier Casualty List is opgezet om hun namen te herinneren en hun verhalen te vertellen. Deze lijst is een project van Rice University, instituten op IJsland en UNESCO.<ref name=":4">[https://glaciercasualtylist.rice.edu/?page=Page~~<nowiki>~~Glacier Casualty List \| Rice University]~~</nowiki>~~</ref>		Sinds het jaar 2000 heeft de opwarming van de aarde geleid tot het verdwijnen van duizenden gletsjers over de hele wereld. In het begin waren veel van deze gletsjers klein. Maar nu zien we grotere gletsjers smelten, waarvan vele van vitaal belang zijn voor menselijke gemeenschappen op cultureel, economisch en ecologisch gebied. De Global Glacier Casualty List is opgezet om hun namen te herinneren en hun verhalen te vertellen. Deze lijst is een project van Rice University, instituten op IJsland en UNESCO.<ref name=":4">[https://glaciercasualtylist.rice.edu/?page=Page Glacier Casualty List \| Rice University]</ref>
	[[Bestand:Glacier loss.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''De Global Casualty List. Een interactieve lijst van gletsjers wereldwijd die verdwenen zijn of op het punt van verdwijnen staan.''<ref name=":4" />]]		[[Bestand:Glacier loss.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''De Global Casualty List. Een interactieve lijst van gletsjers wereldwijd die verdwenen zijn of op het punt van verdwijnen staan.''<ref name=":4" />]]


	Recente studies tonen aan dat de Europese gletsjers, vooral in de Alpen, de afgelopen decennia een aanzienlijk verlies aan ijs hebben geleden. De gletsjers in de Alpen zijn sinds 2000 met 39% geslonken, wat aanzienlijk meer is dan het wereldwijde gemiddelde verlies van ongeveer 5% in dezelfde periode.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-024-08545-z Community estimate of global glacier mass changes from 2000 to 2023 \| Nature] </ref> <ref>[https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Images/2025/01/Glacier_ice_loss_2000_2023 Glacier ice loss 2000–2023 \| ESA] </ref>		Recente studies tonen aan dat de Europese gletsjers, vooral in de Alpen, de afgelopen decennia een aanzienlijk verlies aan ijs hebben geleden. De gletsjers in de Alpen zijn sinds 2000 met 39% geslonken, wat aanzienlijk meer is dan het wereldwijde gemiddelde verlies van ongeveer 5% in dezelfde periode.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-024-08545-z Community estimate of global glacier mass changes from 2000 to 2023 \| Nature] </ref> <ref>[https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Images/2025/01/Glacier_ice_loss_2000_2023 Glacier ice loss 2000–2023 \| ESA] </ref>
Regel 138:		Regel 137:
	<references />		<references />
	</blockquote>		</blockquote>


	= Wat staat ons deze eeuw te wachten? =		= Wat staat ons deze eeuw te wachten? =

Dick: /* Wat merken we nu al? */

2025-08-18T14:05:55Z

Wat merken we nu al?

← Oudere versie		Versie van 18 aug 2025 15:05
Regel 47:		Regel 47:

	= Wat merken we nu al? =		= Wat merken we nu al? =
	Wereldwijd krimpen in rap tempo gletsjers in de hooggebergten. In sommige gebieden zijn ze al verdwenen. Dat heeft verreikende gevolgen voor de drinkwatervoorziening en landbouw in landen stroomafwaarts, met name gemeenschappen in centraal Azië en de centrale Andes. Het verdwijnen van gletsjers en permafrost in het hooggebergte maakt berghellingen instabiel, met lawines, aardverschuivingen en modderstromen tot gevolg.		Wereldwijd krimpen in rap tempo gletsjers in de hooggebergten. In sommige gebieden zijn ze al verdwenen. Dat heeft verreikende gevolgen voor de drinkwatervoorziening en landbouw in landen stroomafwaarts, met name gemeenschappen in centraal Azië en de centrale Andes. Het verdwijnen van gletsjers en permafrost in het hooggebergte maakt berghellingen instabiel, met lawines, aardverschuivingen en modderstromen tot gevolg.
			Sinds het jaar 2000 heeft de opwarming van de aarde geleid tot het verdwijnen van duizenden gletsjers over de hele wereld. In het begin waren veel van deze gletsjers klein. Maar nu zien we grotere gletsjers smelten, waarvan vele van vitaal belang zijn voor menselijke gemeenschappen op cultureel, economisch en ecologisch gebied. De Global Glacier Casualty List is opgezet om hun namen te herinneren en hun verhalen te vertellen. Deze lijst is een project van Rice University, instituten op IJsland en UNESCO.<ref name=":4">[https://glaciercasualtylist.rice.edu/?page=Page<nowiki>Glacier Casualty List \| Rice University]</nowiki></ref>
			[[Bestand:Glacier loss.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''De Global Casualty List. Een interactieve lijst van gletsjers wereldwijd die verdwenen zijn of op het punt van verdwijnen staan.''<ref name=":4" />]]


	Recente studies tonen aan dat de Europese gletsjers, vooral in de Alpen, de afgelopen decennia een aanzienlijk verlies aan ijs hebben geleden. De gletsjers in de Alpen zijn sinds 2000 met 39% geslonken, wat aanzienlijk meer is dan het wereldwijde gemiddelde verlies van ongeveer 5% in dezelfde periode.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-024-08545-z Community estimate of global glacier mass changes from 2000 to 2023 \| Nature] </ref> <ref>[https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Images/2025/01/Glacier_ice_loss_2000_2023 Glacier ice loss 2000–2023 \| ESA] </ref>		Recente studies tonen aan dat de Europese gletsjers, vooral in de Alpen, de afgelopen decennia een aanzienlijk verlies aan ijs hebben geleden. De gletsjers in de Alpen zijn sinds 2000 met 39% geslonken, wat aanzienlijk meer is dan het wereldwijde gemiddelde verlies van ongeveer 5% in dezelfde periode.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-024-08545-z Community estimate of global glacier mass changes from 2000 to 2023 \| Nature] </ref> <ref>[https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Images/2025/01/Glacier_ice_loss_2000_2023 Glacier ice loss 2000–2023 \| ESA] </ref>
Regel 135:		Regel 138:
	<references />		<references />
	</blockquote>		</blockquote>


	= Wat staat ons deze eeuw te wachten? =		= Wat staat ons deze eeuw te wachten? =

Marit op 16 aug 2025 om 10:26

2025-08-16T10:26:24Z

← Oudere versie		Versie van 16 aug 2025 11:26
Regel 14:		Regel 14:
	De cryosfeer, die gletsjers, ijskappen, zee-ijs en permafrost omvat, wordt sterk beïnvloed door klimaatverandering. Stijgende temperaturen zorgen ervoor dat deze bevroren gebieden smelten, wat verschillende gevolgen heeft:		De cryosfeer, die gletsjers, ijskappen, zee-ijs en permafrost omvat, wordt sterk beïnvloed door klimaatverandering. Stijgende temperaturen zorgen ervoor dat deze bevroren gebieden smelten, wat verschillende gevolgen heeft:

	* Gletsjers en ijskappen krimpen~~, wat bijdraagt~~ aan zeespiegelstijging, die kustgemeenschappen wereldwijd bedreigt.		* Gletsjers en ijskappen krimpen. Dit draag bij aan zeespiegelstijging, die kustgemeenschappen wereldwijd bedreigt.
	* Zee-ijs smelt, wat gevolgen heeft voor polaire ecosystemen en wilde dieren zoals ijsberen.		* Zee-ijs smelt, wat gevolgen heeft voor polaire ecosystemen en wilde dieren zoals ijsberen.
	* De permafrost ontdooit, waardoor broeikasgassen vrijkomen en de opwarming van de aarde verder versnelt.		* De permafrost ontdooit, waardoor broeikasgassen vrijkomen en de opwarming van de aarde verder versnelt.

Dick op 12 aug 2025 om 09:56

2025-08-12T09:56:35Z

← Oudere versie		Versie van 12 aug 2025 10:56
Regel 4:		Regel 4:
	padding:0.1em; font-weight:bolder; -moz-border-radius:8px; ">		padding:0.1em; font-weight:bolder; -moz-border-radius:8px; ">
	[[#top\| Top ^]]</span></div>		[[#top\| Top ^]]</span></div>

			= ''' In een zin ''' =
			{\| class="wikitable" <span style="font-size:18pt"; cellpadding="10">
			\| De cryosfeer, die gletsjers, ijskappen, zee-ijs en permafrost omvat, wordt sterk beïnvloed door klimaatverandering, waarbij stijgende temperaturen leiden tot smelten, wat bijdraagt aan zeespiegelstijging, ecosystemen verstoort, de watervoorziening verandert, en het risico op natuurrampen zoals lawines en overstromingen vergroot. </span>
			\|}

	= <span style="color:#008000">'''Eenvoudig uitgelegd''' </span> =		= <span style="color:#008000">'''Eenvoudig uitgelegd''' </span> =