Extreme urgentie - Bewerkingsoverzicht

Dick: /* Noodtoestand van het klimaat */

2026-10-03T07:52:54Z

Noodtoestand van het klimaat

Dick: /* Noodtoestand van het klimaat */

2026-10-03T07:40:51Z

Noodtoestand van het klimaat

← Oudere versie		Versie van 3 okt 2026 08:40
Regel 106:		Regel 106:
	'''Die wetenschap geeft tegelijkertijd ook de richting aan van de oplossingen waarmee tenminste de ergste gevolgen van klimaatverandering kunnen worden bestreden.'''		'''Die wetenschap geeft tegelijkertijd ook de richting aan van de oplossingen waarmee tenminste de ergste gevolgen van klimaatverandering kunnen worden bestreden.'''

	~~In 2024~~ verscheen ''The ~~2024~~ state of the climate report: ~~Perilous times~~ on ~~planet Earth~~'', onderschreven door 16.000 wetenschappers van over de hele wereld.<ref> [https://academic.oup.com/bioscience/article/74/12/~~812~~/~~7808595#498670967~~ The ~~2024~~ state of the climate report: ~~Perilous times~~ on ~~planet Earth~~ \| BioScience]</ref>		Eind 2025 verscheen ''The 2025 state of the climate report: a planet on the brink'', onderschreven door 16.000 wetenschappers van over de hele wereld.<ref> [https://academic.oup.com/bioscience/article/75/12/1016/8303627 The 2025 state of the climate report: a planet on the brink \| BioScience]</ref>

	De conclusies van dit rapport geven de urgentie weer van maatregelen om de ergste gevolgen van klimaatverandering af te wenden:		De conclusies van dit rapport geven de urgentie weer van maatregelen om de ergste gevolgen van klimaatverandering af te wenden:

	* ~~Ondanks tientallen jaren~~ van ~~wetenschappelijke publicaties~~, ~~klimaatconferenties~~ en ~~bewijs~~ van de ~~gevolgen~~ van ~~klimaatverandering~~, ~~blijft~~ de ~~vooruitgang tegenvallen door financiële~~ en ~~politieke weerstand~~. De ~~uitstoot~~ van ~~broeikasgassen blijft~~ stijgen, wat ~~ons richting een klimaatcatastrofe drijft~~. ~~Vooral~~ de ~~armste bevolkingsgroepen zullen~~ de ~~zwaarste gevolgen ondervinden~~.		*Het jaar 2024 vestigde een nieuw record voor de gemiddelde mondiale oppervlaktetemperatuur, wat wijst op een toename van de klimaatverstoringen.
			*Momenteel bevinden 22 van de 34 vitale indicatoren van de planeet zich op recordniveaus.
			*De opwarming lijkt te versnellen, waarschijnlijk als gevolg van verminderde afkoeling door aerosolen, sterke wolkenfeedback en een donkerder wordende planeet.
			*De menselijke activiteiten leiden tot ecologische overschrijding. De bevolking, de veestapel, de vleesconsumptie en het bruto binnenlands product bevinden zich allemaal op recordhoogten, waarbij wekelijks ongeveer 1,3 miljoen mensen en 0,5 miljoen herkauwers bijkomen.
			*In 2024 bereikte het energieverbruik uit fossiele brandstoffen een recordhoogte, waarbij steenkool, olie en gas allemaal op hun hoogste niveau stonden. Het gecombineerde verbruik van zonne- en windenergie vestigde eveneens een nieuw record, maar was 31 keer lager dan het energieverbruik uit fossiele brandstoffen.
			*Tot nu toe, in 2025, bevindt de kooldioxide in de atmosfeer zich op een recordniveau, waarschijnlijk verergerd door een plotselinge daling in de koolstofopname door het land, deels als gevolg van El Niño en hevige bosbranden.
			*Het wereldwijde verlies aan boomdekking als gevolg van branden bereikte een historisch hoogtepunt, waarbij het aantal branden in tropisch oerbos met 370% toenam ten opzichte van 2023, wat de stijgende uitstoot en het verlies aan biodiversiteit aanwakkerde.
			*De warmte-inhoud van de oceanen bereikte een recordhoogte, wat bijdroeg aan de grootste koraalverbleking die ooit is geregistreerd, waarbij 84% van het rifgebied werd getroffen.
			*Tot nu toe, in 2025, bevinden de ijsmassa’s van Groenland en Antarctica zich op recorddieptepunten. De ijskappen van Groenland en West-Antarctica overschrijden mogelijk omslagpunten, waardoor de zeespiegel mogelijk met meters zal stijgen.
			*Het aantal dodelijke en kostbare rampen nam sterk toe: bij de overstromingen in Texas kwamen minstens 135 mensen om het leven, alleen al de bosbranden in Californië veroorzaakten meer dan 250 miljard dollar aan schade, en wereldwijd bedroegen de kosten van klimaatgerelateerde rampen sinds 2000 meer dan 18 biljoen dollar.
			*Klimaatverandering brengt duizenden wilde diersoorten in gevaar; meer dan 3500 soorten lopen nu risico en er is nieuw bewijs voor klimaatgerelateerde instortingen van dierenpopulaties.
			*De meridionale omkerende circulatie in de Atlantische Oceaan verzwakt, wat grote klimaatverstoringen dreigt te veroorzaken.
			*Klimaatverandering beïnvloedt nu al de waterkwaliteit en -beschikbaarheid, ondermijnt de landbouwproductiviteit en duurzaam waterbeheer, en vergroot het risico op watergerelateerde conflicten.
			*Een gevaarlijk ‘broeikas-aarde’-scenario lijkt nu waarschijnlijker door versnelde opwarming, zichzelf versterkende terugkoppelingen en omslagpunten.
			*Strategieën om klimaatverandering tegen te gaan zijn beschikbaar, kosteneffectief en dringend nodig. Van bosbescherming en hernieuwbare energie tot plantaardige voeding: we kunnen de opwarming nog steeds beperken als we daadkrachtig en snel handelen.
			*Maatschappelijke omslagpunten kunnen snelle verandering teweegbrengen. Zelfs kleine, aanhoudende geweldloze bewegingen kunnen publieke normen en beleid veranderen, en zo een essentiële weg voorwaarts aangeven te midden van politieke impasses en ecologische crises.
			*Er is behoefte aan systeemverandering die individuele technische benaderingen koppelt aan bredere maatschappelijke transformatie, bestuur, beleid en sociale bewegingen.

			Uit het rapport van het jaar ervoor:
	* Er is dringend actie nodig om fossiele brandstoffen af te bouwen, met een mondiale koolstofprijs als belangrijke stap. Het terugdringen van methaanuitstoot, een krachtig broeikasgas met kortetermijneffecten, kan snel verlichting bieden en extreme gevolgen voorkomen. Daarnaast moeten voedsel- en consumptiepatronen veranderen, moet overconsumptie verminderen en moet de focus verlegd worden naar plantaardige voeding en duurzame productie.		* Er is dringend actie nodig om fossiele brandstoffen af te bouwen, met een mondiale koolstofprijs als belangrijke stap. Het terugdringen van methaanuitstoot, een krachtig broeikasgas met kortetermijneffecten, kan snel verlichting bieden en extreme gevolgen voorkomen. Daarnaast moeten voedsel- en consumptiepatronen veranderen, moet overconsumptie verminderen en moet de focus verlegd worden naar plantaardige voeding en duurzame productie.
	* Dat wordt moeilijk gemaakt door het gedrag van de superrijken, de miljardairs die hun fortuin met meer dan duizend miljard US dollar hebben zien stijgen tijdens de coronapandemie. Deze megavervuilers hebben een grote invloed op het dagelijks leven van gewone mensen. Miljardairs hebben een CO<sub>2</sub>-voetafdruk die duizenden keren groter is dan die van gemiddelde burgers, zelfs in de rijkste landen. Ze gebruiken hun macht om hun positie te behouden, wat erop neerkomt dat meer fossiele brandstoffen worden opgepompt en verbrand, om hun winsten veilig te stellen.<ref> [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15487733.2021.1949847 The outsized carbon footprints of the super-rich \| Sustainability: Science, Practice and Policy]</ref>		* Dat wordt moeilijk gemaakt door het gedrag van de superrijken, de miljardairs die hun fortuin met meer dan duizend miljard US dollar hebben zien stijgen tijdens de coronapandemie. Deze megavervuilers hebben een grote invloed op het dagelijks leven van gewone mensen. Miljardairs hebben een CO<sub>2</sub>-voetafdruk die duizenden keren groter is dan die van gemiddelde burgers, zelfs in de rijkste landen. Ze gebruiken hun macht om hun positie te behouden, wat erop neerkomt dat meer fossiele brandstoffen worden opgepompt en verbrand, om hun winsten veilig te stellen.<ref> [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15487733.2021.1949847 The outsized carbon footprints of the super-rich \| Sustainability: Science, Practice and Policy]</ref>

Dick: /* Noodtoestand van het klimaat */

2026-10-03T07:18:45Z

Noodtoestand van het klimaat

← Oudere versie		Versie van 3 okt 2026 08:18
Regel 102:		Regel 102:

	== Noodtoestand van het klimaat ==		== Noodtoestand van het klimaat ==
	'''Er is alle reden om van een noodtoestand te spreken. Alle resultaten van klimaatonderzoek wijzen in dezelfde richting: als niet onmiddellijk een eind wordt gemaakt aan het gebruik van fossiele brandstoffen, dan koerst de Aarde af levensbedreigende en onleefbare omstandigheden. Dit soort uitspraken wordt vaak afgedaan als doemscenario of apocalyptisch, maar deze projecties baseren zich op realistische toekomstscenario's van menselijk gedrag en de fysische gevolgen daarvan op het klimaat.'''		'''Er is alle reden om van een noodtoestand te spreken. Alle resultaten van klimaatonderzoek wijzen in dezelfde richting: als niet onmiddellijk een eind wordt gemaakt aan het gebruik van fossiele brandstoffen, dan koerst de Aarde af op levensbedreigende en onleefbare omstandigheden. Dit soort uitspraken wordt vaak afgedaan als doemscenario of apocalyptisch, maar deze projecties baseren zich op realistische toekomstscenario's van menselijk gedrag en de fysische gevolgen daarvan op het klimaat.'''

	'''Die wetenschap geeft tegelijkertijd ook de richting aan van de oplossingen waarmee tenminste de ergste gevolgen van klimaatverandering kunnen worden bestreden.'''		'''Die wetenschap geeft tegelijkertijd ook de richting aan van de oplossingen waarmee tenminste de ergste gevolgen van klimaatverandering kunnen worden bestreden.'''

Dick: /* De grenzen van onze planeet */

2026-10-02T12:16:40Z

De grenzen van onze planeet

← Oudere versie		Versie van 2 okt 2026 13:16
Regel 181:		Regel 181:

	Zeven van de negen planetaire grenzen zijn nu overschreden – ook oceaanverzuring bevindt zich nu in de gevarenzone, zo blijkt uit de nieuwe Planetary Health Check 2025 van het ''Planetary Boundaries Science Lab'' van het ''Potsdam Institute for Climate Impact Research'' (PIK), met PIK-wetenschappers Levke Caesar, Boris Sakschewski en PIK-directeur Johan Rockström. "Meer dan driekwart van de ondersteunende systemen van de aarde bevindt zich niet in de veilige zone", stelt Rockström. "De mensheid overschrijdt de grenzen van een veilige operatieruimte, waardoor het risico op destabilisatie van de planeet toeneemt."		Zeven van de negen planetaire grenzen zijn nu overschreden – ook oceaanverzuring bevindt zich nu in de gevarenzone, zo blijkt uit de nieuwe Planetary Health Check 2025 van het ''Planetary Boundaries Science Lab'' van het ''Potsdam Institute for Climate Impact Research'' (PIK), met PIK-wetenschappers Levke Caesar, Boris Sakschewski en PIK-directeur Johan Rockström. "Meer dan driekwart van de ondersteunende systemen van de aarde bevindt zich niet in de veilige zone", stelt Rockström. "De mensheid overschrijdt de grenzen van een veilige operatieruimte, waardoor het risico op destabilisatie van de planeet toeneemt."
	[[Bestand:Planeetgrenzen 2026.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Planetaire gezondheid in 2026 in een oogopslag. Net zoals een bloedtest inzicht geeft in de gezondheid van het menselijk lichaam en aandachtspunten signaleert, evalueert deze planetaire gezondheidscheck de 13 gemeten controlevariabelen in de 9 planetaire grensprocessen (Planetary Boundaries, PB) om te rapporteren over de stabiliteit, veerkracht en levensondersteunende functies van de aarde – de algehele gezondheid van onze planeet. Uit de inventarisatie voor 2025 blijkt dat zeven van de negen PB's zijn overschreden: klimaatverandering, verandering in de integriteit van de biosfeer, verandering in het landsysteem, verandering in zoetwater, wijziging van biogeochemische stromen, introductie van nieuwe entiteiten en verzuring van de oceanen. Al deze factoren vertonen een stijgende trend, wat wijst op een verdere verslechtering in de nabije toekomst. Twee PB-processen blijven binnen de veilige werkruimte: toename van de aerosolbelasting in de atmosfeer (verbeterende wereldwijde trend) en afbraak van stratosferisch ozon (momenteel stabiel). Bron: Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK).<ref~~>[https~~:/~~/www.planetaryhealthcheck.org/#reports-section Planetary Health Check 2025? A Scientific Assessment of the State of the Planet \| Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK)]</ref~~>'']]		[[Bestand:Planeetgrenzen 2026.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Planetaire gezondheid in 2026 in een oogopslag. Net zoals een bloedtest inzicht geeft in de gezondheid van het menselijk lichaam en aandachtspunten signaleert, evalueert deze planetaire gezondheidscheck de 13 gemeten controlevariabelen in de 9 planetaire grensprocessen (Planetary Boundaries, PB) om te rapporteren over de stabiliteit, veerkracht en levensondersteunende functies van de aarde – de algehele gezondheid van onze planeet. Uit de inventarisatie voor 2025 blijkt dat zeven van de negen PB's zijn overschreden: klimaatverandering, verandering in de integriteit van de biosfeer, verandering in het landsysteem, verandering in zoetwater, wijziging van biogeochemische stromen, introductie van nieuwe entiteiten en verzuring van de oceanen. Al deze factoren vertonen een stijgende trend, wat wijst op een verdere verslechtering in de nabije toekomst. Twee PB-processen blijven binnen de veilige werkruimte: toename van de aerosolbelasting in de atmosfeer (verbeterende wereldwijde trend) en afbraak van stratosferisch ozon (momenteel stabiel). Bron: Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK).''<ref name=":2" />]]

	Zie voor een uitleg van de planetaire grenzen: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].<blockquote>		Zie voor een uitleg van de planetaire grenzen: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].<blockquote>

Dick: /* De grenzen van onze planeet */

2026-10-02T12:15:08Z

De grenzen van onze planeet

← Oudere versie		Versie van 2 okt 2026 13:15
Regel 171:		Regel 171:
	== De grenzen van onze planeet ==		== De grenzen van onze planeet ==
	'''Planetaire grenzen (''‘Planetary Boundaries’'') zijn wetenschappelijk vastgestelde limieten waarbinnen de mensheid op een veilige manier kan opereren om de stabiliteit en veerkracht van de systemen van de aarde die het leven mogelijk maken, te behouden. Volgens de Planetary Health Check (een initiatief van een collectief van vooraanstaande klimaatwetenschappers wereldwijd) zijn zeven van de negen planetaire grenzen nu substantieel overschreden. Dat zijn er drie meer dan in 2015. De toestand van het aardsysteem is verder verslechterd sinds de laatste beoordeling in 2024.<ref name=":2"> [https://www.planetaryhealthcheck.org/ The Planetary Health Check]</ref>'''		'''Planetaire grenzen (''‘Planetary Boundaries’'') zijn wetenschappelijk vastgestelde limieten waarbinnen de mensheid op een veilige manier kan opereren om de stabiliteit en veerkracht van de systemen van de aarde die het leven mogelijk maken, te behouden. Volgens de Planetary Health Check (een initiatief van een collectief van vooraanstaande klimaatwetenschappers wereldwijd) zijn zeven van de negen planetaire grenzen nu substantieel overschreden. Dat zijn er drie meer dan in 2015. De toestand van het aardsysteem is verder verslechterd sinds de laatste beoordeling in 2024.<ref name=":2"> [https://www.planetaryhealthcheck.org/ The Planetary Health Check]</ref>'''
			[[Bestand:Planeettoestand 2026.jpg\|gecentreerd\|kaderloos\|650x650px]]
	Zie ook: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].		Zie ook: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].

Regel 181:		Regel 181:

	Zeven van de negen planetaire grenzen zijn nu overschreden – ook oceaanverzuring bevindt zich nu in de gevarenzone, zo blijkt uit de nieuwe Planetary Health Check 2025 van het ''Planetary Boundaries Science Lab'' van het ''Potsdam Institute for Climate Impact Research'' (PIK), met PIK-wetenschappers Levke Caesar, Boris Sakschewski en PIK-directeur Johan Rockström. "Meer dan driekwart van de ondersteunende systemen van de aarde bevindt zich niet in de veilige zone", stelt Rockström. "De mensheid overschrijdt de grenzen van een veilige operatieruimte, waardoor het risico op destabilisatie van de planeet toeneemt."		Zeven van de negen planetaire grenzen zijn nu overschreden – ook oceaanverzuring bevindt zich nu in de gevarenzone, zo blijkt uit de nieuwe Planetary Health Check 2025 van het ''Planetary Boundaries Science Lab'' van het ''Potsdam Institute for Climate Impact Research'' (PIK), met PIK-wetenschappers Levke Caesar, Boris Sakschewski en PIK-directeur Johan Rockström. "Meer dan driekwart van de ondersteunende systemen van de aarde bevindt zich niet in de veilige zone", stelt Rockström. "De mensheid overschrijdt de grenzen van een veilige operatieruimte, waardoor het risico op destabilisatie van de planeet toeneemt."
	[[Bestand:~~Planetary health 25~~.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Planetaire gezondheid in ~~2025~~ in een oogopslag. Net zoals een bloedtest inzicht geeft in de gezondheid van het menselijk lichaam en aandachtspunten signaleert, evalueert deze planetaire gezondheidscheck de 13 gemeten controlevariabelen in de 9 planetaire grensprocessen (Planetary Boundaries, PB) om te rapporteren over de stabiliteit, veerkracht en levensondersteunende functies van de aarde – de algehele gezondheid van onze planeet. Uit de inventarisatie voor 2025 blijkt dat zeven van de negen PB's zijn overschreden: klimaatverandering, verandering in de integriteit van de biosfeer, verandering in het landsysteem, verandering in zoetwater, wijziging van biogeochemische stromen, introductie van nieuwe entiteiten en verzuring van de oceanen. Al deze factoren vertonen een stijgende trend, wat wijst op een verdere verslechtering in de nabije toekomst. Twee PB-processen blijven binnen de veilige werkruimte: toename van de aerosolbelasting in de atmosfeer (verbeterende wereldwijde trend) en afbraak van stratosferisch ozon (momenteel stabiel). Bron: Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK).<ref>[https://www.planetaryhealthcheck.org/#reports-section Planetary Health Check 2025? A Scientific Assessment of the State of the Planet \| Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK)]</ref>'']]		[[Bestand:Planeetgrenzen 2026.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Planetaire gezondheid in 2026 in een oogopslag. Net zoals een bloedtest inzicht geeft in de gezondheid van het menselijk lichaam en aandachtspunten signaleert, evalueert deze planetaire gezondheidscheck de 13 gemeten controlevariabelen in de 9 planetaire grensprocessen (Planetary Boundaries, PB) om te rapporteren over de stabiliteit, veerkracht en levensondersteunende functies van de aarde – de algehele gezondheid van onze planeet. Uit de inventarisatie voor 2025 blijkt dat zeven van de negen PB's zijn overschreden: klimaatverandering, verandering in de integriteit van de biosfeer, verandering in het landsysteem, verandering in zoetwater, wijziging van biogeochemische stromen, introductie van nieuwe entiteiten en verzuring van de oceanen. Al deze factoren vertonen een stijgende trend, wat wijst op een verdere verslechtering in de nabije toekomst. Twee PB-processen blijven binnen de veilige werkruimte: toename van de aerosolbelasting in de atmosfeer (verbeterende wereldwijde trend) en afbraak van stratosferisch ozon (momenteel stabiel). Bron: Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK).<ref>[https://www.planetaryhealthcheck.org/#reports-section Planetary Health Check 2025? A Scientific Assessment of the State of the Planet \| Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK)]</ref>'']]

	Zie voor een uitleg van de planetaire grenzen: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].<blockquote>		Zie voor een uitleg van de planetaire grenzen: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].<blockquote>

Dick: /* Eenvoudig uitgelegd */

2026-09-08T07:42:11Z

Eenvoudig uitgelegd

← Oudere versie		Versie van 8 sep 2026 08:42
Regel 26:		Regel 26:
	Dit is waarom het zo urgent is:		Dit is waarom het zo urgent is:

	* '''Snelle opwarming''': De aarde is al 1,3 graad Celsius opgewarmd sinds het einde van de 19<sup>e</sup> eeuw. Het doel van het Akkoord van Parijs is om 'ver onder' 2 graden opwarming te blijven, en het liefst onder 1,5 graad Celsius. ~~Voorspellingen geven aan dat die 1,5 graad opwarming~~ al ~~binnen de komende tien jaar kan worden bereikt~~. In Nederland is de temperatuur al met 2,3 graden Celsius gestegen.		* '''Snelle opwarming''': De aarde is al meer dan 1,5 graad Celsius opgewarmd sinds het einde van de 19<sup>e</sup> eeuw. Het doel van het Akkoord van Parijs was om 'ver onder' 2 graden opwarming te blijven, en het liefst onder 1,5 graad Celsius. Dat is inmiddels al niet meer haalbaar gebleken. In Nederland is de temperatuur al met 2,3 graden Celsius gestegen.
	* '''Onomkeerbare effecten''': Sommige effecten van klimaatverandering zijn al onomkeerbaar, zoals het smelten van ijskappen en zeespiegelstijging.		* '''Onomkeerbare effecten''': Sommige effecten van klimaatverandering zijn al onomkeerbaar, zoals het smelten van ijskappen en zeespiegelstijging.
	* '''Extreem weer''': Door klimaatverandering komen extreme weersomstandigheden vaker voor, zoals hittegolven, droogtes, zware regenval en zware stormen.		* '''Extreem weer''': Door klimaatverandering komen extreme weersomstandigheden vaker voor, zoals hittegolven, droogtes, zware regenval en zware stormen.

Dick: /* Voor de generaties na ons */

2026-07-27T10:32:18Z

Voor de generaties na ons

← Oudere versie		Versie van 27 jul 2026 11:32
Regel 92:		Regel 92:
	=== Voor de generaties na ons ===		=== Voor de generaties na ons ===

	Op een interactieve website van de Vrije Universiteit Brussel<ref name=":3">[https://myclimatefuture.info/nl Hoe zal ik de klimaatverandering voelen? \| MyClimateFuture — Vrije Universiteit Brussel]</ref> kun je ontdekken hoeveel meer klimaatextremen je tijdens je leven zult meemaken in vergelijking met een wereld zonder klimaatverandering. Je kunt je eigen geboortejaar, dat van je kinderen of je kleinkinderen invullen en kiezen uit verschillende opwarmingsscenario's. Ook kun je invullen waar je woont. Het is duidelijk: kinderen die nu leven gaan veel meer weersextremen meemaken dan in een wereld zonder door de mens veroorzaakte opwarming. Dat geldt nog sterker voor kinderen die in zuidelijke landen zijn geboren.		Op een interactieve website van de Vrije Universiteit Brussel<ref name=":3">[https://myclimatefuture.info/nl Hoe zal ik de klimaatverandering voelen? \| MyClimateFuture — Vrije Universiteit Brussel]</ref> kun je ontdekken hoeveel meer klimaatextremen je tijdens je leven zult meemaken in vergelijking met een wereld zonder klimaatverandering. Je kunt je eigen geboortejaar, dat van je kinderen of je kleinkinderen invullen en kiezen uit verschillende opwarmingsscenario's. Ook kun je invullen waar je woont. Het is duidelijk: kinderen die nu leven gaan veel meer weersextremen meemaken dan in een wereld zonder door de mens veroorzaakte opwarming. Dat geldt nog sterker voor kinderen die in zuidelijke landen zijn geboren.<ref>[https://www.science.org/doi/10.1126/science.abi7339 Intergenerational inequities in exposure to climate extremes \| Science]</ref>
	[[Bestand:My climate future.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Interactieve website van de VUB.''<ref name=":3" />]]		[[Bestand:My climate future.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Interactieve website van de VUB.''<ref name=":3" />]]

Dick: /* Extreme urgentie */

2026-07-27T10:07:11Z

Extreme urgentie

← Oudere versie		Versie van 27 jul 2026 11:07
Regel 45:		Regel 45:

	De daaruit voortvloeiende grootschalige ontwrichting van de maatschappij en het toenemende menselijk leed worden steeds zichtbaarder. Bovendien vergroot klimaatverandering bestaande ongelijkheden in de wereld.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1816020116 Global warming has increased global economic inequality \| PNAS]</ref>		De daaruit voortvloeiende grootschalige ontwrichting van de maatschappij en het toenemende menselijk leed worden steeds zichtbaarder. Bovendien vergroot klimaatverandering bestaande ongelijkheden in de wereld.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1816020116 Global warming has increased global economic inequality \| PNAS]</ref>
	[[Bestand:ERA5.jpg~~\|rechts\|kaderloos~~\|''De meest recente vijfjaarsgemiddelden van ERA5.'']]		[[Bestand:ERA5.jpg\|''De meest recente vijfjaarsgemiddelden van ERA5.''<ref name=":4" />\|alt=De meest recente vijfjaarsgemiddelden van ERA5.\|miniatuur]]
	Inmiddels (eind 2025) wordt het steeds onwaarschijnlijker dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 of zelfs 2 °C boven het pre-Industriële niveau, het doel van het [[Strategieën tegen klimaatverandering#Overeenkomst van Parijs\|Akkoord van Parijs]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2025.2434494 Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed? \| Environment: Science and Policy for Sustainable Development]</ref> Niet omdat het technisch onhaalbaar is, maar omdat het klimaatbeleid en de maatregelen simpelweg te traag worden uitgevoerd. Hoewel duurzame ontwikkelingen snel gaan, wordt het gebruik van fossiele brandstoffen niet snel genoeg teruggedrongen. De wereldgemiddelde temperatuur is gestegen tot 1,3 °C boven die van 1850 — in Europa 2,4~~-2,5~~ °C en het Noordpoolgebied zelfs 3,3 °C — volgens een overzicht van het Europese observatorium Copernicus.<ref>[https://climate.copernicus.eu/climate-indicators/temperature Climate Indicators — Temperature \| Copernicus]</ref>		Inmiddels (eind 2025) wordt het steeds onwaarschijnlijker dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 of zelfs 2 °C boven het pre-Industriële niveau, het doel van het [[Strategieën tegen klimaatverandering#Overeenkomst van Parijs\|Akkoord van Parijs]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2025.2434494 Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed? \| Environment: Science and Policy for Sustainable Development]</ref> Niet omdat het technisch onhaalbaar is, maar omdat het klimaatbeleid en de maatregelen simpelweg te traag worden uitgevoerd. Hoewel duurzame ontwikkelingen snel gaan, wordt het gebruik van fossiele brandstoffen niet snel genoeg teruggedrongen. De wereldgemiddelde temperatuur is gestegen tot 1,4 °C boven die van 1850 — in Europa 2,4 °C en het Noordpoolgebied zelfs 3,2 °C — volgens een overzicht van het Europese observatorium Copernicus.<ref name=":4">[https://climate.copernicus.eu/climate-indicators/temperature Climate Indicators — Temperature \| Copernicus]</ref>

	Daar komt bij dat de werkelijkheid de wetenschappelijke projecties soms zelfs inhaalt. Bepaalde ontwikkelingen die de meeste klimaatmodellen pas in de toekomst hadden verwacht, zien we nu al, zoals gevaarlijk hoge temperaturen van extreme hittegolven.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2411258121 Global emergence of regional heatwave hotspots outpaces climate model simulations \| PNAS]</ref>		Daar komt bij dat de werkelijkheid de wetenschappelijke projecties soms zelfs inhaalt. Bepaalde ontwikkelingen die de meeste klimaatmodellen pas in de toekomst hadden verwacht, zien we nu al, zoals gevaarlijk hoge temperaturen van extreme hittegolven.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2411258121 Global emergence of regional heatwave hotspots outpaces climate model simulations \| PNAS]</ref>

Dick: /* Extreme urgentie */

2026-07-27T10:04:51Z

Extreme urgentie

← Oudere versie		Versie van 27 jul 2026 11:04
Regel 45:		Regel 45:

	De daaruit voortvloeiende grootschalige ontwrichting van de maatschappij en het toenemende menselijk leed worden steeds zichtbaarder. Bovendien vergroot klimaatverandering bestaande ongelijkheden in de wereld.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1816020116 Global warming has increased global economic inequality \| PNAS]</ref>		De daaruit voortvloeiende grootschalige ontwrichting van de maatschappij en het toenemende menselijk leed worden steeds zichtbaarder. Bovendien vergroot klimaatverandering bestaande ongelijkheden in de wereld.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1816020116 Global warming has increased global economic inequality \| PNAS]</ref>
	[[Bestand:~~Temp wereld en EU~~.jpg\|rechts\|kaderloos]]		[[Bestand:ERA5.jpg\|rechts\|kaderloos\|''De meest recente vijfjaarsgemiddelden van ERA5.'']]
	Inmiddels (eind 2025) wordt het steeds onwaarschijnlijker dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 of zelfs 2 °C boven het pre-Industriële niveau, het doel van het [[Strategieën tegen klimaatverandering#Overeenkomst van Parijs\|Akkoord van Parijs]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2025.2434494 Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed? \| Environment: Science and Policy for Sustainable Development]</ref> Niet omdat het technisch onhaalbaar is, maar omdat het klimaatbeleid en de maatregelen simpelweg te traag worden uitgevoerd. Hoewel duurzame ontwikkelingen snel gaan, wordt het gebruik van fossiele brandstoffen niet snel genoeg teruggedrongen. De wereldgemiddelde temperatuur is gestegen tot 1,3 °C boven die van 1850 — in Europa 2,4-2,5 °C en het Noordpoolgebied zelfs 3,3 °C — volgens een overzicht van het Europese observatorium Copernicus.<ref>[https://climate.copernicus.eu/climate-indicators/temperature Climate Indicators — Temperature \| Copernicus]</ref>		Inmiddels (eind 2025) wordt het steeds onwaarschijnlijker dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 of zelfs 2 °C boven het pre-Industriële niveau, het doel van het [[Strategieën tegen klimaatverandering#Overeenkomst van Parijs\|Akkoord van Parijs]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2025.2434494 Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed? \| Environment: Science and Policy for Sustainable Development]</ref> Niet omdat het technisch onhaalbaar is, maar omdat het klimaatbeleid en de maatregelen simpelweg te traag worden uitgevoerd. Hoewel duurzame ontwikkelingen snel gaan, wordt het gebruik van fossiele brandstoffen niet snel genoeg teruggedrongen. De wereldgemiddelde temperatuur is gestegen tot 1,3 °C boven die van 1850 — in Europa 2,4-2,5 °C en het Noordpoolgebied zelfs 3,3 °C — volgens een overzicht van het Europese observatorium Copernicus.<ref>[https://climate.copernicus.eu/climate-indicators/temperature Climate Indicators — Temperature \| Copernicus]</ref>

Dick: /* Extreme urgentie */

2026-07-27T09:55:58Z

Extreme urgentie

← Oudere versie		Versie van 27 jul 2026 10:55
Regel 37:		Regel 37:

	= Extreme urgentie =		= Extreme urgentie =
	[[Bestand:~~Temperatuur stripes Ed Hawkins~~.~~png~~\|miniatuur\|650x650px\|''Bron: Ed Hawkins.'' <ref> [https://showyourstripes.info/ Ed Hawkins. Show Your Stripes]</ref> [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons License BY 4.0].~~\|gecentreerd~~]]		[[Bestand:GLOBE---1850-2025-MO-bars.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Bron: Ed Hawkins.'' <ref> [https://showyourstripes.info/ Ed Hawkins. Show Your Stripes]</ref> [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons License BY 4.0].]]

	'''Er is nog maar weinig tijd om te voorkomen dat de opwarming van de Aarde door de uitstoot van broeikasgassen boven de 1,5 °C (vergeleken met de pre-industriële periode) uitkomt. Of anders uitgedrukt, de hoeveelheid broeikasgassen die we nog kunnen uitstoten - de koolstofreserve - is bijna op.'''		'''Er is nog maar weinig tijd om te voorkomen dat de opwarming van de Aarde door de uitstoot van broeikasgassen boven de 1,5 °C (vergeleken met de pre-industriële periode) uitkomt. Of anders uitgedrukt, de hoeveelheid broeikasgassen die we nog kunnen uitstoten - de koolstofreserve - is bijna op.'''

← Oudere versie		Versie van 27 jul 2026 11:07
Regel 45:		Regel 45:

	De daaruit voortvloeiende grootschalige ontwrichting van de maatschappij en het toenemende menselijk leed worden steeds zichtbaarder. Bovendien vergroot klimaatverandering bestaande ongelijkheden in de wereld.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1816020116 Global warming has increased global economic inequality \| PNAS]</ref>		De daaruit voortvloeiende grootschalige ontwrichting van de maatschappij en het toenemende menselijk leed worden steeds zichtbaarder. Bovendien vergroot klimaatverandering bestaande ongelijkheden in de wereld.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1816020116 Global warming has increased global economic inequality \| PNAS]</ref>
	[[Bestand:ERA5.jpg~~\|rechts\|kaderloos~~\|''De meest recente vijfjaarsgemiddelden van ERA5.'']]		[[Bestand:ERA5.jpg\|''De meest recente vijfjaarsgemiddelden van ERA5.''<ref name=":4" />\|alt=De meest recente vijfjaarsgemiddelden van ERA5.\|miniatuur]]
	Inmiddels (eind 2025) wordt het steeds onwaarschijnlijker dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 of zelfs 2 °C boven het pre-Industriële niveau, het doel van het [[Strategieën tegen klimaatverandering#Overeenkomst van Parijs\|Akkoord van Parijs]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2025.2434494 Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed? \| Environment: Science and Policy for Sustainable Development]</ref> Niet omdat het technisch onhaalbaar is, maar omdat het klimaatbeleid en de maatregelen simpelweg te traag worden uitgevoerd. Hoewel duurzame ontwikkelingen snel gaan, wordt het gebruik van fossiele brandstoffen niet snel genoeg teruggedrongen. De wereldgemiddelde temperatuur is gestegen tot 1,3 °C boven die van 1850 — in Europa 2,4~~-2,5~~ °C en het Noordpoolgebied zelfs 3,3 °C — volgens een overzicht van het Europese observatorium Copernicus.<ref>[https://climate.copernicus.eu/climate-indicators/temperature Climate Indicators — Temperature \| Copernicus]</ref>		Inmiddels (eind 2025) wordt het steeds onwaarschijnlijker dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 of zelfs 2 °C boven het pre-Industriële niveau, het doel van het [[Strategieën tegen klimaatverandering#Overeenkomst van Parijs\|Akkoord van Parijs]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2025.2434494 Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed? \| Environment: Science and Policy for Sustainable Development]</ref> Niet omdat het technisch onhaalbaar is, maar omdat het klimaatbeleid en de maatregelen simpelweg te traag worden uitgevoerd. Hoewel duurzame ontwikkelingen snel gaan, wordt het gebruik van fossiele brandstoffen niet snel genoeg teruggedrongen. De wereldgemiddelde temperatuur is gestegen tot 1,4 °C boven die van 1850 — in Europa 2,4 °C en het Noordpoolgebied zelfs 3,2 °C — volgens een overzicht van het Europese observatorium Copernicus.<ref name=":4">[https://climate.copernicus.eu/climate-indicators/temperature Climate Indicators — Temperature \| Copernicus]</ref>

	Daar komt bij dat de werkelijkheid de wetenschappelijke projecties soms zelfs inhaalt. Bepaalde ontwikkelingen die de meeste klimaatmodellen pas in de toekomst hadden verwacht, zien we nu al, zoals gevaarlijk hoge temperaturen van extreme hittegolven.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2411258121 Global emergence of regional heatwave hotspots outpaces climate model simulations \| PNAS]</ref>		Daar komt bij dat de werkelijkheid de wetenschappelijke projecties soms zelfs inhaalt. Bepaalde ontwikkelingen die de meeste klimaatmodellen pas in de toekomst hadden verwacht, zien we nu al, zoals gevaarlijk hoge temperaturen van extreme hittegolven.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2411258121 Global emergence of regional heatwave hotspots outpaces climate model simulations \| PNAS]</ref>

← Oudere versie		Versie van 27 jul 2026 11:04
Regel 45:		Regel 45:

	De daaruit voortvloeiende grootschalige ontwrichting van de maatschappij en het toenemende menselijk leed worden steeds zichtbaarder. Bovendien vergroot klimaatverandering bestaande ongelijkheden in de wereld.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1816020116 Global warming has increased global economic inequality \| PNAS]</ref>		De daaruit voortvloeiende grootschalige ontwrichting van de maatschappij en het toenemende menselijk leed worden steeds zichtbaarder. Bovendien vergroot klimaatverandering bestaande ongelijkheden in de wereld.<ref> [https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1816020116 Global warming has increased global economic inequality \| PNAS]</ref>
	[[Bestand:~~Temp wereld en EU~~.jpg\|rechts\|kaderloos]]		[[Bestand:ERA5.jpg\|rechts\|kaderloos\|''De meest recente vijfjaarsgemiddelden van ERA5.'']]
	Inmiddels (eind 2025) wordt het steeds onwaarschijnlijker dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 of zelfs 2 °C boven het pre-Industriële niveau, het doel van het [[Strategieën tegen klimaatverandering#Overeenkomst van Parijs\|Akkoord van Parijs]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2025.2434494 Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed? \| Environment: Science and Policy for Sustainable Development]</ref> Niet omdat het technisch onhaalbaar is, maar omdat het klimaatbeleid en de maatregelen simpelweg te traag worden uitgevoerd. Hoewel duurzame ontwikkelingen snel gaan, wordt het gebruik van fossiele brandstoffen niet snel genoeg teruggedrongen. De wereldgemiddelde temperatuur is gestegen tot 1,3 °C boven die van 1850 — in Europa 2,4-2,5 °C en het Noordpoolgebied zelfs 3,3 °C — volgens een overzicht van het Europese observatorium Copernicus.<ref>[https://climate.copernicus.eu/climate-indicators/temperature Climate Indicators — Temperature \| Copernicus]</ref>		Inmiddels (eind 2025) wordt het steeds onwaarschijnlijker dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 of zelfs 2 °C boven het pre-Industriële niveau, het doel van het [[Strategieën tegen klimaatverandering#Overeenkomst van Parijs\|Akkoord van Parijs]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2025.2434494 Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed? \| Environment: Science and Policy for Sustainable Development]</ref> Niet omdat het technisch onhaalbaar is, maar omdat het klimaatbeleid en de maatregelen simpelweg te traag worden uitgevoerd. Hoewel duurzame ontwikkelingen snel gaan, wordt het gebruik van fossiele brandstoffen niet snel genoeg teruggedrongen. De wereldgemiddelde temperatuur is gestegen tot 1,3 °C boven die van 1850 — in Europa 2,4-2,5 °C en het Noordpoolgebied zelfs 3,3 °C — volgens een overzicht van het Europese observatorium Copernicus.<ref>[https://climate.copernicus.eu/climate-indicators/temperature Climate Indicators — Temperature \| Copernicus]</ref>

← Oudere versie		Versie van 3 okt 2026 08:52
Regel 109:		Regel 109:

	De conclusies van dit rapport geven de urgentie weer van maatregelen om de ergste gevolgen van klimaatverandering af te wenden:		De conclusies van dit rapport geven de urgentie weer van maatregelen om de ergste gevolgen van klimaatverandering af te wenden:
			*Het jaar 2024 vestigde een nieuw record voor de gemiddelde oppervlaktetemperatuur op aarde, wat wijst op een toename van de klimaatverstoringen.
	*Het jaar 2024 vestigde een nieuw record voor de gemiddelde ~~mondiale~~ oppervlaktetemperatuur, wat wijst op een toename van de klimaatverstoringen.
	*Momenteel bevinden 22 van de 34 vitale indicatoren van de planeet zich op recordniveaus.		*Momenteel bevinden 22 van de 34 vitale indicatoren van de planeet zich op recordniveaus.
	*De opwarming lijkt te versnellen, waarschijnlijk als gevolg van verminderde afkoeling door aerosolen, sterke wolkenfeedback en een donkerder wordende planeet.		*De opwarming lijkt te versnellen, waarschijnlijk als gevolg van verminderde afkoeling door aerosolen, sterke wolkenfeedback en een donkerder wordende planeet (door verdwijnende ijs- en sneeuwbedekking).
	*~~De menselijke~~ activiteiten leiden tot ecologische overschrijding. De bevolking, de veestapel, de vleesconsumptie en het bruto binnenlands product bevinden zich allemaal op recordhoogten, ~~waarbij~~ wekelijks ongeveer 1,3 miljoen mensen en 0,5 miljoen herkauwers bijkomen.		*Menselijke activiteiten leiden tot ecologische overschrijding. De bevolking, de veestapel, de vleesconsumptie en het bruto binnenlands product bevinden zich allemaal op recordhoogten, waar wekelijks ongeveer 1,3 miljoen mensen en 0,5 miljoen herkauwers bijkomen.
	*In 2024 bereikte het energieverbruik uit fossiele brandstoffen een recordhoogte, waarbij steenkool, olie en gas allemaal op hun hoogste niveau stonden. Het gecombineerde verbruik van zonne- en windenergie vestigde eveneens een nieuw record, maar was 31 keer lager dan het energieverbruik uit fossiele brandstoffen.		*In 2024 bereikte het energieverbruik uit fossiele brandstoffen een recordhoogte, waarbij steenkool, olie en gas allemaal op hun hoogste niveau stonden. Het gecombineerde verbruik van zonne- en windenergie vestigde eveneens een nieuw record, maar was 31 keer lager dan het energieverbruik uit fossiele brandstoffen.
	*Tot nu toe, in 2025, bevindt de kooldioxide in de atmosfeer zich op een recordniveau, waarschijnlijk verergerd door een plotselinge daling in de koolstofopname door het land, deels als gevolg van El Niño en hevige bosbranden.		*Tot nu toe, in 2025, bevindt de kooldioxide in de atmosfeer zich op een recordniveau, waarschijnlijk verergerd door een plotselinge daling in de koolstofopname door het land, deels als gevolg van El Niño en hevige bosbranden.
	*Het wereldwijde verlies aan ~~boomdekking~~ als gevolg van branden bereikte een historisch hoogtepunt, waarbij het aantal branden in tropisch ~~oerbos~~ met 370% toenam ten opzichte van 2023, wat de stijgende uitstoot en het verlies aan biodiversiteit aanwakkerde.		*Het wereldwijde verlies aan bossen als gevolg van branden bereikte een historisch hoogtepunt, waarbij het aantal branden in tropisch oerwoud met 370% toenam ten opzichte van 2023, wat de stijgende uitstoot en het verlies aan biodiversiteit aanwakkerde.
	*De warmte-inhoud van de oceanen bereikte een recordhoogte, wat bijdroeg aan de grootste koraalverbleking die ooit is geregistreerd, waarbij 84% van ~~het rifgebied werd~~ getroffen.		*De warmte-inhoud van de oceanen bereikte een recordhoogte, wat bijdroeg aan de grootste koraalverbleking die ooit is geregistreerd, waarbij 84% van de koraalriffen werden getroffen.
	*Tot nu toe, in 2025, bevinden de ijsmassa’s van Groenland en Antarctica zich op recorddieptepunten. De ijskappen van Groenland en West-Antarctica overschrijden mogelijk omslagpunten, waardoor de zeespiegel mogelijk met meters zal stijgen.		*Tot nu toe, in 2025, bevinden de ijsmassa’s van Groenland en Antarctica zich op recorddieptepunten. De ijskappen van Groenland en West-Antarctica overschrijden mogelijk omslagpunten, waardoor de zeespiegel mogelijk met meters zal stijgen.
	*Het aantal dodelijke en kostbare rampen nam sterk toe: bij de overstromingen in Texas kwamen minstens 135 mensen om het leven, alleen al de bosbranden in Californië veroorzaakten meer dan 250 miljard dollar aan schade, en wereldwijd bedroegen de kosten van klimaatgerelateerde rampen sinds 2000 meer dan 18 biljoen dollar.		*Het aantal dodelijke en kostbare rampen nam sterk toe: bij de overstromingen in Texas kwamen minstens 135 mensen om het leven, alleen al de bosbranden in Californië veroorzaakten meer dan 250 miljard dollar aan schade, en wereldwijd bedroegen de kosten van klimaatgerelateerde rampen sinds 2000 meer dan 18 biljoen dollar.
	*Klimaatverandering brengt duizenden wilde diersoorten in gevaar; meer dan 3500 soorten lopen nu risico en er is nieuw bewijs voor klimaatgerelateerde instortingen van dierenpopulaties.		*Klimaatverandering brengt duizenden wilde diersoorten in gevaar; meer dan 3500 soorten lopen nu risico en er is nieuw bewijs voor klimaatgerelateerde instortingen van dierenpopulaties.
	*De ~~meridionale omkerende circulatie~~ in de Atlantische Oceaan verzwakt, wat grote klimaatverstoringen dreigt te veroorzaken.		*De AMOC (''Atlantic Meridional Overturning Circulation'') in de Atlantische Oceaan verzwakt, wat grote klimaatverstoringen dreigt te veroorzaken.
	*Klimaatverandering beïnvloedt nu al de waterkwaliteit en -beschikbaarheid, ondermijnt de landbouwproductiviteit en duurzaam waterbeheer, en vergroot het risico op watergerelateerde conflicten.		*Klimaatverandering beïnvloedt nu al de waterkwaliteit en -beschikbaarheid, ondermijnt de landbouwproductiviteit en duurzaam waterbeheer, en vergroot het risico op watergerelateerde conflicten.
	*Een gevaarlijk ‘broeikas-aarde’-scenario lijkt nu waarschijnlijker door versnelde opwarming, zichzelf versterkende terugkoppelingen en omslagpunten.		*Een gevaarlijk ‘broeikas-aarde’-scenario lijkt nu waarschijnlijker door versnelde opwarming, zichzelf versterkende terugkoppelingen en omslagpunten.