Economische gevolgen - Bewerkingsoverzicht

Dick: /* Gevolgen voor de landbouw en visserij, mondiaal */

2026-03-01T14:47:20Z

Gevolgen voor de landbouw en visserij, mondiaal

← Oudere versie		Versie van 1 mrt 2026 15:47
Regel 190:		Regel 190:
	Bij geringere opwarming zullen de oogsten in de gematigde klimaatzones niet zozeer bedreigd worden door de temperatuurstijging, maar andere bedreigende factoren zoals extreem weer en plantenziekten kunnen wel een grote schadelijke invloed hebben.		Bij geringere opwarming zullen de oogsten in de gematigde klimaatzones niet zozeer bedreigd worden door de temperatuurstijging, maar andere bedreigende factoren zoals extreem weer en plantenziekten kunnen wel een grote schadelijke invloed hebben.

	Ook de visserij wordt door de klimaatverandering zwaargetroffen. De opwarming van de oceanen blijkt uit een studie die in februari 2026 verscheen in Nature Ecology & Evolution. stelt dat een stijging van slechts 0,1 °C per decennium correleert met een afname van 7,2 % in de visstand. Dit verlies zal zich in de loop van de tijd over hele oceaanbekkens uitbreidt, wat leidt tot een schokkende afname van de totale mariene biodiversiteit.		Ook de visserij wordt door de klimaatverandering zwaargetroffen. De opwarming van de oceanen blijkt uit een studie die in februari 2026 verscheen in Nature Ecology & Evolution. <ref>[https://www.nature.com/articles/s41559-026-03013-5 Long-term warming reduces fish biomass, but heatwaves shift it \| Nature Ecology & Evolution]</ref> Die stelt dat een stijging van slechts 0,1 °C per decennium correleert met een afname van 7,2 % in de visstand. Dit verlies zal zich in de loop van de tijd over hele oceaanbekkens uitbreidt, wat leidt tot een schokkende afname van de totale mariene biodiversiteit.

	Zie ook [[Gevolgen voor de biosfeer#Biodiversiteit\|Biodiversiteit]].<blockquote>		Zie ook [[Gevolgen voor de biosfeer#Biodiversiteit\|Biodiversiteit]].<blockquote>

Dick: /* Gevolgen voor de landbouw en visserij, mondiaal */

2026-03-01T14:45:25Z

Gevolgen voor de landbouw en visserij, mondiaal

← Oudere versie		Versie van 1 mrt 2026 15:45
Regel 190:		Regel 190:
	Bij geringere opwarming zullen de oogsten in de gematigde klimaatzones niet zozeer bedreigd worden door de temperatuurstijging, maar andere bedreigende factoren zoals extreem weer en plantenziekten kunnen wel een grote schadelijke invloed hebben.		Bij geringere opwarming zullen de oogsten in de gematigde klimaatzones niet zozeer bedreigd worden door de temperatuurstijging, maar andere bedreigende factoren zoals extreem weer en plantenziekten kunnen wel een grote schadelijke invloed hebben.

	Ook de visserij wordt door de klimaatverandering zwaargetroffen. De opwarming van de oceanen blijkt uit een studie die in februari 2026 verscheen in Nature Ecology & Evolution.		Ook de visserij wordt door de klimaatverandering zwaargetroffen. De opwarming van de oceanen blijkt uit een studie die in februari 2026 verscheen in Nature Ecology & Evolution. stelt dat een stijging van slechts 0,1 °C per decennium correleert met een afname van 7,2 % in de visstand. Dit verlies zal zich in de loop van de tijd over hele oceaanbekkens uitbreidt, wat leidt tot een schokkende afname van de totale mariene biodiversiteit.

	Zie ook [[Gevolgen voor de biosfeer#Biodiversiteit\|Biodiversiteit]].<blockquote>		Zie ook [[Gevolgen voor de biosfeer#Biodiversiteit\|Biodiversiteit]].<blockquote>

Dick: /* Gevolgen voor de landbouw, mondiaal */

2026-03-01T14:42:40Z

Gevolgen voor de landbouw, mondiaal

← Oudere versie		Versie van 1 mrt 2026 15:42
Regel 159:		Regel 159:
	</blockquote>		</blockquote>

	=== Gevolgen voor de landbouw, mondiaal ===		=== Gevolgen voor de landbouw en visserij, mondiaal ===
	Een statistische meta-analyse levert projecties op van de afname van de landbouwproductiviteit in de tweede helft van deze eeuw. De schattingen laten een verwachte opbrengst reactie zien van - 22% (maïs), - 9% (rijst), - 15% (soja) en - 14% (tarwe) van 2015 tot 2080-2100 in het business-as-usual scenario van SSP5-8.5. In het lagere emissiescenario van SSP1-2.6 neemt die af tot respectievelijk - 3,8%, - 2,7%, 1,4% en - 1,5%.<ref name=":1">[https://www.nature.com/articles/s41598-025-87047-y Predicting changes in agricultural yields under climate change scenarios and their implications for global food security \| Scientific Reports] </ref>		Een statistische meta-analyse levert projecties op van de afname van de landbouwproductiviteit in de tweede helft van deze eeuw. De schattingen laten een verwachte opbrengst reactie zien van - 22% (maïs), - 9% (rijst), - 15% (soja) en - 14% (tarwe) van 2015 tot 2080-2100 in het business-as-usual scenario van SSP5-8.5. In het lagere emissiescenario van SSP1-2.6 neemt die af tot respectievelijk - 3,8%, - 2,7%, 1,4% en - 1,5%.<ref name=":1">[https://www.nature.com/articles/s41598-025-87047-y Predicting changes in agricultural yields under climate change scenarios and their implications for global food security \| Scientific Reports] </ref>
	[[Bestand:Changes agricultural yields.png\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Gevolgen voor de voedselzekerheid. Boven: Vermindering van het totale voedselaanbod in calorieën ten opzichte van de uitgangssituatie in 2015 (%) voor SSP2-4,5 ('''a''') en SSP5-8,5 ('''b'''). Onder: Verandering in het risico dat niet aan de nationale vraag naar calorieën wordt voldaan door productie en invoer voor SSP2-4.5 ('''c''') en SSP5-8.5 ('''d''').''<ref name=":1" />]]		[[Bestand:Changes agricultural yields.png\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Gevolgen voor de voedselzekerheid. Boven: Vermindering van het totale voedselaanbod in calorieën ten opzichte van de uitgangssituatie in 2015 (%) voor SSP2-4,5 ('''a''') en SSP5-8,5 ('''b'''). Onder: Verandering in het risico dat niet aan de nationale vraag naar calorieën wordt voldaan door productie en invoer voor SSP2-4.5 ('''c''') en SSP5-8.5 ('''d''').''<ref name=":1" />]]
Regel 188:		Regel 188:
	Recent onderzoek van de Aalto University in Finland<ref>[https://www.nature.com/articles/s43016-025-01135-w Climate change threatens crop diversity at low latitudes \| Nature Food]</ref> laat zien dat de teelt van tal van gewassen in met name de tropische en sub-tropische gebieden steeds moeilijker wordt naarmate de temperatuurstijging doorzet. Daardoor wordt het in die gebieden ook steeds moeilijker om alternatieve gewassen te kiezen, waardoor de voedselzekerheid ernstig in de knel komt en grootschalige honger op de loer ligt. In Sub-Sahara Afrika, de regio die het zwaarst wordt getroffen door deze ontwikkeling, komt bij 3 graden C temperatuurstijging bijna ¾ van de landbouwproductie in gevaar. Dit nog los van andere oogstbedreigingen door klimaatverandering, zoals droogtes, overstromingen, branden en ziektes.		Recent onderzoek van de Aalto University in Finland<ref>[https://www.nature.com/articles/s43016-025-01135-w Climate change threatens crop diversity at low latitudes \| Nature Food]</ref> laat zien dat de teelt van tal van gewassen in met name de tropische en sub-tropische gebieden steeds moeilijker wordt naarmate de temperatuurstijging doorzet. Daardoor wordt het in die gebieden ook steeds moeilijker om alternatieve gewassen te kiezen, waardoor de voedselzekerheid ernstig in de knel komt en grootschalige honger op de loer ligt. In Sub-Sahara Afrika, de regio die het zwaarst wordt getroffen door deze ontwikkeling, komt bij 3 graden C temperatuurstijging bijna ¾ van de landbouwproductie in gevaar. Dit nog los van andere oogstbedreigingen door klimaatverandering, zoals droogtes, overstromingen, branden en ziektes.

	Bij geringere opwarming zullen de oogsten in de gematigde klimaatzones niet zozeer bedreigd worden door de temperatuurstijging, maar andere bedreigende factoren zoals extreem weer en plantenziekten kunnen wel een grote schadelijke invloed hebben.<blockquote>		Bij geringere opwarming zullen de oogsten in de gematigde klimaatzones niet zozeer bedreigd worden door de temperatuurstijging, maar andere bedreigende factoren zoals extreem weer en plantenziekten kunnen wel een grote schadelijke invloed hebben.

			Ook de visserij wordt door de klimaatverandering zwaargetroffen. De opwarming van de oceanen blijkt uit een studie die in februari 2026 verscheen in Nature Ecology & Evolution.

			Zie ook [[Gevolgen voor de biosfeer#Biodiversiteit\|Biodiversiteit]].<blockquote>
	<references />		<references />
	</blockquote>		</blockquote>

Dick: /* In een zin */

2025-09-29T10:35:56Z

In een zin

← Oudere versie		Versie van 29 sep 2025 11:35
Regel 7:		Regel 7:
	= ''' In een zin ''' =		= ''' In een zin ''' =
	{\| class="wikitable" <span style="font-size:18pt"; cellpadding="10">		{\| class="wikitable" <span style="font-size:18pt"; cellpadding="10">
	\| Klimaatverandering heeft ingrijpende economische gevolgen door directe schade aan infrastructuur, landbouw, en gezondheid, en indirecte verstoring van toeleveringsketens, energiesystemen, toerisme, en economische ongelijkheid. Dit leidt tot lagere wereldwijde economische groei en hogere kosten, maar ook kansen ~~biedt~~ voor duurzame investeringen en groei.		\| Klimaatverandering heeft ingrijpende economische gevolgen door directe schade aan infrastructuur, landbouw, en gezondheid, en indirecte verstoring van toeleveringsketens, energiesystemen, toerisme, en economische ongelijkheid. Dit leidt tot lagere wereldwijde economische groei en hogere kosten, maar biedt ook kansen voor duurzame investeringen en groei.
	\|}		\|}

	<div style="background:#F0FFF0">		<div style="background:#F0FFF0">

	= <span style="color:#008000">'''Eenvoudig uitgelegd'''</span> =		= <span style="color:#008000">'''Eenvoudig uitgelegd'''</span> =

Dick: /* Landbouw in Europa */

2025-09-29T10:32:03Z

Landbouw in Europa

← Oudere versie		Versie van 29 sep 2025 11:32
Regel 192:		Regel 192:

	=== Landbouw in Europa ===		=== Landbouw in Europa ===
	Voedselproductie wordt steeds moeiljiker als gevolg van extreme weersomstandigheden — met name droogte — en dat heeft ook gevolgen voor de economie van landen die het sterkst getroffen worden.<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/28/i-couldnt-look-european-farmers-on-losing-crops-as-the-industry-collides-with-worsening-drought ‘I couldn’t look’: European farmers on losing crops as the industry collides with worsening drought \| The Guardian]</ref> Onderzoek in het begin van de hete zomer van 2025<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S221458182500120X Assessing the economic impact of droughts in Europe in a changing climate: A multi-sectoral analysis at regional scale \| Journal of Hydrology: Regional Studies]</ref> concludeert:		[[Bestand:Droogte Europa.jpg\|miniatuur\|443x443px\|''Regionale impact van droogte als percentage van het bbp als de gemiddelde temperatuur 3 °C boven het pre-industriële gemiddelde stijgt — een scenario dat steeds waarschijnlijker wordt. De droogte zal naar verwachting verergeren in Zuid- en West-Europa. Met dank aan The Guardian.''<ref name=":8" />]]
			Voedselproductie wordt steeds moeiljiker als gevolg van extreme weersomstandigheden — met name droogte — en dat heeft ook gevolgen voor de economie van landen die het sterkst getroffen worden.<ref name=":8">[https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/28/i-couldnt-look-european-farmers-on-losing-crops-as-the-industry-collides-with-worsening-drought ‘I couldn’t look’: European farmers on losing crops as the industry collides with worsening drought \| The Guardian]</ref> Onderzoek in het begin van de hete zomer van 2025<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S221458182500120X Assessing the economic impact of droughts in Europe in a changing climate: A multi-sectoral analysis at regional scale \| Journal of Hydrology: Regional Studies]</ref> concludeert:
	*De opwarming van de aarde versterkt de regionale verschillen in de gevolgen van droogte in Europa.		*De opwarming van de aarde versterkt de regionale verschillen in de gevolgen van droogte in Europa.
	*De gevolgen van droogte zullen in de zuidelijke en westelijke regio's van Europa toenemen.		*De gevolgen van droogte zullen in de zuidelijke en westelijke regio's van Europa toenemen.
	*Sommige regio's kunnen te maken krijgen met verwachte jaarlijkse verliezen van 1-2 % van hun regionale bbp.		*Sommige regio's kunnen te maken krijgen met verwachte jaarlijkse verliezen van 1-2 % van hun regionale bbp.
	*In sommige regio's zou de landbouwsector 10-15 % van zijn economische output kunnen verliezen.		*In sommige regio's zou de landbouwsector 10-15% van zijn economische output kunnen verliezen.



	Nederland zal zich in de loop van deze eeuw moeten voorbereiden op een drastische krimp van de intensieve landbouw. Dit kan grofweg op twee manieren gaan. Als we de maximale temperatuurstijging 2 <sup> o</sup>C (afgesproken in het Akkoord van Parijs) serieus nemen dan komen we als maatregel niet om de krimp van de intensieve landbouw heen. Doen we dat niet dan zal (volgens de meerderheid van klimaatwetenschappers) de aarde afstevenen op een temperatuurverhoging van 2,5 tot 3 <sup>o</sup>C.		Nederland zal zich in de loop van deze eeuw moeten voorbereiden op een drastische krimp van de intensieve landbouw. Dit kan grofweg op twee manieren gaan. Als we de maximale temperatuurstijging 2 <sup> o</sup>C (afgesproken in het Akkoord van Parijs) serieus nemen dan komen we als maatregel niet om de krimp van de intensieve landbouw heen. Doen we dat niet dan zal (volgens de meerderheid van klimaatwetenschappers) de aarde afstevenen op een temperatuurverhoging van 2,5 tot 3 <sup>o</sup>C.

Dick: /* Landbouw in Europa */

2025-09-29T10:22:48Z

Landbouw in Europa

← Oudere versie		Versie van 29 sep 2025 11:22
Regel 197:		Regel 197:
	*Sommige regio's kunnen te maken krijgen met verwachte jaarlijkse verliezen van 1-2 % van hun regionale bbp.		*Sommige regio's kunnen te maken krijgen met verwachte jaarlijkse verliezen van 1-2 % van hun regionale bbp.
	*In sommige regio's zou de landbouwsector 10-15 % van zijn economische output kunnen verliezen.		*In sommige regio's zou de landbouwsector 10-15 % van zijn economische output kunnen verliezen.



	Nederland zal zich in de loop van deze eeuw moeten voorbereiden op een drastische krimp van de intensieve landbouw. Dit kan grofweg op twee manieren gaan. Als we de maximale temperatuurstijging 2 <sup> o</sup>C (afgesproken in het Akkoord van Parijs) serieus nemen dan komen we als maatregel niet om de krimp van de intensieve landbouw heen. Doen we dat niet dan zal (volgens de meerderheid van klimaatwetenschappers) de aarde afstevenen op een temperatuurverhoging van 2,5 tot 3 <sup>o</sup>C.		Nederland zal zich in de loop van deze eeuw moeten voorbereiden op een drastische krimp van de intensieve landbouw. Dit kan grofweg op twee manieren gaan. Als we de maximale temperatuurstijging 2 <sup> o</sup>C (afgesproken in het Akkoord van Parijs) serieus nemen dan komen we als maatregel niet om de krimp van de intensieve landbouw heen. Doen we dat niet dan zal (volgens de meerderheid van klimaatwetenschappers) de aarde afstevenen op een temperatuurverhoging van 2,5 tot 3 <sup>o</sup>C.

Dick: /* Landbouw in Europa */

2025-09-29T10:21:57Z

Landbouw in Europa

← Oudere versie		Versie van 29 sep 2025 11:21
Regel 192:		Regel 192:

	=== Landbouw in Europa ===		=== Landbouw in Europa ===
	Voedselproductie wordt steeds moeiljiker als gevolg van extreme weersomstandigheden en dat heeft ook gevolgen voor de economie van landen die het sterkst getroffen worden. Onderzoek in het begin van de hete zomer van 2025<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S221458182500120X Assessing the economic impact of droughts in Europe in a changing climate: A multi-sectoral analysis at regional scale \| Journal of Hydrology: Regional Studies]</ref> concludeert:		Voedselproductie wordt steeds moeiljiker als gevolg van extreme weersomstandigheden — met name droogte — en dat heeft ook gevolgen voor de economie van landen die het sterkst getroffen worden.<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/28/i-couldnt-look-european-farmers-on-losing-crops-as-the-industry-collides-with-worsening-drought ‘I couldn’t look’: European farmers on losing crops as the industry collides with worsening drought \| The Guardian]</ref> Onderzoek in het begin van de hete zomer van 2025<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S221458182500120X Assessing the economic impact of droughts in Europe in a changing climate: A multi-sectoral analysis at regional scale \| Journal of Hydrology: Regional Studies]</ref> concludeert:
	*De opwarming van de aarde versterkt de regionale verschillen in de gevolgen van droogte in Europa.		*De opwarming van de aarde versterkt de regionale verschillen in de gevolgen van droogte in Europa.
	*De gevolgen van droogte zullen in de zuidelijke en westelijke regio's van Europa toenemen.		*De gevolgen van droogte zullen in de zuidelijke en westelijke regio's van Europa toenemen.

Dick op 29 sep 2025 om 10:10

2025-09-29T10:10:02Z

Wijzigingen bekijken

Dick: /* Landbouw in Nederland */

2025-09-29T10:05:17Z

Landbouw in Nederland

← Oudere versie		Versie van 29 sep 2025 11:05
Regel 191:		Regel 191:
	</blockquote>		</blockquote>

	=== Landbouw in ~~Nederland~~ ===		=== Landbouw in Europa ===
			Voedselproductie wordt steeds moeiljiker als gevolg van extreme weersomstandigheden en dat heeft ook gevolgen voor de economie van landen die het sterkst getroffen worden. Onderzoek in het begin van de hete zomer van 2025<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S221458182500120X Assessing the economic impact of droughts in Europe in a changing climate: A multi-sectoral analysis at regional scale \| Journal of Hydrology: Regional Studies]</ref> concludeert:
			*De opwarming van de aarde versterkt de regionale verschillen in de gevolgen van droogte in Europa.
			*De gevolgen van droogte zullen in de zuidelijke en westelijke regio's van Europa toenemen.
			*Sommige regio's kunnen te maken krijgen met verwachte jaarlijkse verliezen van 1-2 % van hun regionale bbp.
			*In sommige regio's zou de landbouwsector 10-15 % van zijn economische output kunnen verliezen.

	Nederland zal zich in de loop van deze eeuw moeten voorbereiden op een drastische krimp van de intensieve landbouw. Dit kan grofweg op twee manieren gaan. Als we de maximale temperatuurstijging 2 <sup> o</sup>C (afgesproken in het Akkoord van Parijs) serieus nemen dan komen we als maatregel niet om de krimp van de intensieve landbouw heen. Doen we dat niet dan zal (volgens de meerderheid van klimaatwetenschappers) de aarde afstevenen op een temperatuurverhoging van 2,5 tot 3 <sup>o</sup>C.		Nederland zal zich in de loop van deze eeuw moeten voorbereiden op een drastische krimp van de intensieve landbouw. Dit kan grofweg op twee manieren gaan. Als we de maximale temperatuurstijging 2 <sup> o</sup>C (afgesproken in het Akkoord van Parijs) serieus nemen dan komen we als maatregel niet om de krimp van de intensieve landbouw heen. Doen we dat niet dan zal (volgens de meerderheid van klimaatwetenschappers) de aarde afstevenen op een temperatuurverhoging van 2,5 tot 3 <sup>o</sup>C.

Dick: /* Wat staat ons deze eeuw te wachten? */

2025-09-15T11:18:26Z

Wat staat ons deze eeuw te wachten?

← Oudere versie		Versie van 15 sep 2025 12:18
Regel 151:		Regel 151:
	Stijgende temperaturen, heviger regenval en frequenter en heviger extreem weer zullen naar verwachting tegen het midden van de eeuw jaarlijks 38 duizend miljard dollar aan schade veroorzaken, volgens de meest uitgebreide analyse van dit type, gepubliceerd in het tijdschrift Nature.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-024-07219-0 The economic commitment of climate change \| Nature] </ref>		Stijgende temperaturen, heviger regenval en frequenter en heviger extreem weer zullen naar verwachting tegen het midden van de eeuw jaarlijks 38 duizend miljard dollar aan schade veroorzaken, volgens de meest uitgebreide analyse van dit type, gepubliceerd in het tijdschrift Nature.<ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-024-07219-0 The economic commitment of climate change \| Nature] </ref>

	Het is te verwachten dat elk jaar hogere bedragen nodig zijn voor de reparatie van klimaatschade. ~~Concrete~~ cijfers ~~daaover komen~~ van een studie door de Universiteit van Mannheim, uitgevoerd met economen van de Europese Centrale Bank.<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S001429212500131X Going NUTS: The regional impact of extreme climate events over the medium term \| European Economic Review]</ref> Die schat de directe economische schade in Europa door de hittegolven, droogtes en overstromingen van de zomer 2024 op ongeveer 43 miljard euro. De verliezen waren ongelijk verdeeld: regio’s met lagere inkomens of hogere temperaturen werden harder getroffen. Vooral Spanje, Frankrijk en Italië leden elk meer dan 10 miljard euro verlies.<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2025/09/15/studie-43-miljard-euro-economische-schade-door-extreem-weer-van-afgelopen-zomer-in-europa-a4906153 Studie: 43 miljard euro economische schade door extreem weer van afgelopen zomer in Europa \| NRC]</ref>		Het is te verwachten dat elk jaar hogere bedragen nodig zijn voor de reparatie van klimaatschade. Voor Europa komen concrete cijfers daarover van een studie door de Universiteit van Mannheim, uitgevoerd met economen van de Europese Centrale Bank.<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S001429212500131X Going NUTS: The regional impact of extreme climate events over the medium term \| European Economic Review]</ref> Die schat de directe economische schade in Europa door de hittegolven, droogtes en overstromingen van de zomer 2024 op ongeveer 43 miljard euro. De verliezen waren ongelijk verdeeld: regio’s met lagere inkomens of hogere temperaturen werden harder getroffen. Vooral Spanje, Frankrijk en Italië leden elk meer dan 10 miljard euro verlies.<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2025/09/15/studie-43-miljard-euro-economische-schade-door-extreem-weer-van-afgelopen-zomer-in-europa-a4906153 Studie: 43 miljard euro economische schade door extreem weer van afgelopen zomer in Europa \| NRC]</ref>

	De analyse combineerde meteorologische data met economische modellen en voorspelt dat, als soortgelijke extreme weersomstandigheden zich blijven voordoen, de cumulatieve macro‑economische kosten tegen 2029 kunnen oplopen tot 126 miljard euro. Deze cijfers onderstrepen de dringende noodzaak van betere klimaataanpassing en preventieve maatregelen in heel Europa.		De analyse combineerde meteorologische data met economische modellen en voorspelt dat, als soortgelijke extreme weersomstandigheden zich blijven voordoen, de cumulatieve macro‑economische kosten tegen 2029 kunnen oplopen tot 126 miljard euro. Deze cijfers onderstrepen de dringende noodzaak van betere klimaataanpassing en preventieve maatregelen in heel Europa.