Klimaatwiki - Recente wijzigingen [nl]

Desinformatie debunken en 'prebunken'

Dick — Wed, 28 Oct 2026 11:29:31 GMT

Klimaatmythe

← Oudere versie		Versie van 28 okt 2026 12:29
Regel 391:		Regel 391:
	</div>		</div>
	[[Bestand:Volcano myth.png\|gecentreerd\|kaderloos\|400x400px]]		[[Bestand:Volcano myth.png\|gecentreerd\|kaderloos\|400x400px]]
	Vulkanen, zowel op het land als onder de zee, produceren een aanzienlijke hoeveelheid CO<sub>2</sub>, maar het is veel minder dan door menselijke activiteiten. De geschatte CO<sub>2</sub>-uitstoot van vulkanen varieert van 0,13 tot 0,44 gigaton per jaar. Dit omvat de uitstoot door vulkanen op het land als onder water in zee. Vulkanen op land worden beschouwd als de belangrijkste uitstoters van vulkanische CO<sub>2</sub>. De totale CO<sub>2</sub>-uitstoot door vulkanen wordt geschat op ongeveer 200 miljoen ton per jaar.<ref>[https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanoes-can-affect-climate Volcanoes Can Affect Climate \| USGS]</ref>		Vulkanen, zowel op het land als onder de zee, produceren een aanzienlijke hoeveelheid CO<sub>2</sub>, maar het is veel minder dan door menselijke activiteiten. De geschatte CO<sub>2</sub>-uitstoot van vulkanen varieert van 0,13 tot 0,44 gigaton per jaar. <ref>[https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanoes-can-affect-climate Volcanoes Can Affect Climate \| USGS]</ref> Dit omvat de uitstoot door vulkanen op het land als onder water in zee. Vulkanen op land worden beschouwd als de belangrijkste uitstoters van vulkanische CO<sub>2</sub>.

	Menselijke activiteiten stoten daarentegen aanzienlijk meer CO<sub>2</sub> uit. De menselijke uitstoot door fossiele brandstoffen en cementproductie is gestegen tot meer dan 35 miljard ton per jaar: meer dan 100 keer de uitstoot door vulkanen. Hieruit blijkt dat vulkanen weliswaar bijdragen aan de CO<sub>2</sub>-uitstoot, maar dat menselijke activiteiten de belangrijkste oorzaak zijn van de toename van CO<sub>2</sub> in de atmosfeer.		Menselijke activiteiten stoten daarentegen aanzienlijk meer CO<sub>2</sub> uit. De menselijke uitstoot door fossiele brandstoffen en cementproductie is gestegen tot meer dan 35 miljard ton per jaar: meer dan 100 keer de uitstoot door vulkanen. Hieruit blijkt dat vulkanen weliswaar bijdragen aan de CO<sub>2</sub>-uitstoot, maar dat menselijke activiteiten de belangrijkste oorzaak zijn van de toename van CO<sub>2</sub> in de atmosfeer.

MediaWiki:Common.js

Dick — Tue, 27 Oct 2026 19:59:31 GMT

← Oudere versie		Versie van 27 okt 2026 20:59
Regel 25:		Regel 25:
	$(window).on('scroll resize', updateProgress);		$(window).on('scroll resize', updateProgress);
	});		});

			mw.loader.load("https://deadlinkchecker.toolforge.org/static/script.js")

Bestand:Klimaatwiki.png

Elwin — Sat, 10 Oct 2026 07:02:52 GMT

Elwin heeft Bestand:Klimaatwiki.png geüpload Klimaatwiki logo

Nieuwe pagina

== Beschrijving ==
Klimaatwiki logo

Desinformatie debunken en 'prebunken'

Dick — Sat, 03 Oct 2026 08:36:08 GMT

Is de opwarming onschadelijk?

@@ Regel 224: / Regel 224: @@
 Hieronder vind je 15 veel voorkomende misvattingen over het klimaat, die ook met regelmaat worden ingezet als desinformatie. Bij elke misvatting staat in een lichtrood tekstblok de klimaatmythe beschreven, en in het groen de wetenschappelijke feiten en uitleg.
 [[Bestand:Boiling frogs.jpg|gecentreerd|kaderloos|650x650px]]
 == Is de opwarming gestopt in <s>1968</s>, <s>1978</s>, <s>1998</s>, <s>2010</s>, 2018? ==
@@ Regel 240: / Regel 265: @@
 In de jaren 1998-2005 is de temperatuur niet gestegen. Deze periode valt samen met het feit dat de samenleving steeds meer CO<sub>2</sub> in de atmosfeer blijft pompen. ([https://web.archive.org/web/20080221004846/http://www.telegraph.co.uk/opinion/main.jhtml?xml=/opinion/2006/04/09/do0907.xml Bob Carter])
-</div>Deze mythe is een voorbeeld van cherrypicking ([[Desinformatie debunken en 'prebunken'#15 patronen van desinformatie|patroon 6]]).
+</div>
 Steeds weer pikken klimaatsceptici een periode waarin de temperatuur tijdelijk niet stijgt, of zelfs iets daalt, als bewijs dat de aarde niet opwarmt. Voorbeelden zijn de jaren na 1968, 1978, 1998 en 2010.

Extreme urgentie

Dick — Sat, 03 Oct 2026 07:52:54 GMT

Noodtoestand van het klimaat

← Oudere versie		Versie van 3 okt 2026 08:52
(4 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 102:		Regel 102:

	== Noodtoestand van het klimaat ==		== Noodtoestand van het klimaat ==
	'''Er is alle reden om van een noodtoestand te spreken. Alle resultaten van klimaatonderzoek wijzen in dezelfde richting: als niet onmiddellijk een eind wordt gemaakt aan het gebruik van fossiele brandstoffen, dan koerst de Aarde af levensbedreigende en onleefbare omstandigheden. Dit soort uitspraken wordt vaak afgedaan als doemscenario of apocalyptisch, maar deze projecties baseren zich op realistische toekomstscenario's van menselijk gedrag en de fysische gevolgen daarvan op het klimaat.'''		'''Er is alle reden om van een noodtoestand te spreken. Alle resultaten van klimaatonderzoek wijzen in dezelfde richting: als niet onmiddellijk een eind wordt gemaakt aan het gebruik van fossiele brandstoffen, dan koerst de Aarde af op levensbedreigende en onleefbare omstandigheden. Dit soort uitspraken wordt vaak afgedaan als doemscenario of apocalyptisch, maar deze projecties baseren zich op realistische toekomstscenario's van menselijk gedrag en de fysische gevolgen daarvan op het klimaat.'''

	'''Die wetenschap geeft tegelijkertijd ook de richting aan van de oplossingen waarmee tenminste de ergste gevolgen van klimaatverandering kunnen worden bestreden.'''		'''Die wetenschap geeft tegelijkertijd ook de richting aan van de oplossingen waarmee tenminste de ergste gevolgen van klimaatverandering kunnen worden bestreden.'''

	~~In 2024~~ verscheen ''The ~~2024~~ state of the climate report: ~~Perilous times~~ on ~~planet Earth~~'', onderschreven door 16.000 wetenschappers van over de hele wereld.<ref> [https://academic.oup.com/bioscience/article/74/12/~~812~~/~~7808595#498670967~~ The ~~2024~~ state of the climate report: ~~Perilous times~~ on ~~planet Earth~~ \| BioScience]</ref>		Eind 2025 verscheen ''The 2025 state of the climate report: a planet on the brink'', onderschreven door 16.000 wetenschappers van over de hele wereld.<ref> [https://academic.oup.com/bioscience/article/75/12/1016/8303627 The 2025 state of the climate report: a planet on the brink \| BioScience]</ref>

	De conclusies van dit rapport geven de urgentie weer van maatregelen om de ergste gevolgen van klimaatverandering af te wenden:		De conclusies van dit rapport geven de urgentie weer van maatregelen om de ergste gevolgen van klimaatverandering af te wenden:
			*Het jaar 2024 vestigde een nieuw record voor de gemiddelde oppervlaktetemperatuur op aarde, wat wijst op een toename van de klimaatverstoringen.
			*Momenteel bevinden 22 van de 34 vitale indicatoren van de planeet zich op recordniveaus.
			*De opwarming lijkt te versnellen, waarschijnlijk als gevolg van verminderde afkoeling door aerosolen, sterke wolkenfeedback en een donkerder wordende planeet (door verdwijnende ijs- en sneeuwbedekking).
			*Menselijke activiteiten leiden tot ecologische overschrijding. De bevolking, de veestapel, de vleesconsumptie en het bruto binnenlands product bevinden zich allemaal op recordhoogten, waar wekelijks ongeveer 1,3 miljoen mensen en 0,5 miljoen herkauwers bijkomen.
			*In 2024 bereikte het energieverbruik uit fossiele brandstoffen een recordhoogte, waarbij steenkool, olie en gas allemaal op hun hoogste niveau stonden. Het gecombineerde verbruik van zonne- en windenergie vestigde eveneens een nieuw record, maar was 31 keer lager dan het energieverbruik uit fossiele brandstoffen.
			*Tot nu toe, in 2025, bevindt de kooldioxide in de atmosfeer zich op een recordniveau, waarschijnlijk verergerd door een plotselinge daling in de koolstofopname door het land, deels als gevolg van El Niño en hevige bosbranden.
			*Het wereldwijde verlies aan bossen als gevolg van branden bereikte een historisch hoogtepunt, waarbij het aantal branden in tropisch oerwoud met 370% toenam ten opzichte van 2023, wat de stijgende uitstoot en het verlies aan biodiversiteit aanwakkerde.
			*De warmte-inhoud van de oceanen bereikte een recordhoogte, wat bijdroeg aan de grootste koraalverbleking die ooit is geregistreerd, waarbij 84% van de koraalriffen werden getroffen.
			*Tot nu toe, in 2025, bevinden de ijsmassa’s van Groenland en Antarctica zich op recorddieptepunten. De ijskappen van Groenland en West-Antarctica overschrijden mogelijk omslagpunten, waardoor de zeespiegel mogelijk met meters zal stijgen.
			*Het aantal dodelijke en kostbare rampen nam sterk toe: bij de overstromingen in Texas kwamen minstens 135 mensen om het leven, alleen al de bosbranden in Californië veroorzaakten meer dan 250 miljard dollar aan schade, en wereldwijd bedroegen de kosten van klimaatgerelateerde rampen sinds 2000 meer dan 18 biljoen dollar.
			*Klimaatverandering brengt duizenden wilde diersoorten in gevaar; meer dan 3500 soorten lopen nu risico en er is nieuw bewijs voor klimaatgerelateerde instortingen van dierenpopulaties.
			*De AMOC (''Atlantic Meridional Overturning Circulation'') in de Atlantische Oceaan verzwakt, wat grote klimaatverstoringen dreigt te veroorzaken.
			*Klimaatverandering beïnvloedt nu al de waterkwaliteit en -beschikbaarheid, ondermijnt de landbouwproductiviteit en duurzaam waterbeheer, en vergroot het risico op watergerelateerde conflicten.
			*Een gevaarlijk ‘broeikas-aarde’-scenario lijkt nu waarschijnlijker door versnelde opwarming, zichzelf versterkende terugkoppelingen en omslagpunten.
			*Strategieën om klimaatverandering tegen te gaan zijn beschikbaar, kosteneffectief en dringend nodig. Van bosbescherming en hernieuwbare energie tot plantaardige voeding: we kunnen de opwarming nog steeds beperken als we daadkrachtig en snel handelen.
			*Maatschappelijke omslagpunten kunnen snelle verandering teweegbrengen. Zelfs kleine, aanhoudende geweldloze bewegingen kunnen publieke normen en beleid veranderen, en zo een essentiële weg voorwaarts aangeven te midden van politieke impasses en ecologische crises.
			*Er is behoefte aan systeemverandering die individuele technische benaderingen koppelt aan bredere maatschappelijke transformatie, bestuur, beleid en sociale bewegingen.

	* Ondanks tientallen jaren van wetenschappelijke publicaties, klimaatconferenties en bewijs van de gevolgen van klimaatverandering, blijft de vooruitgang tegenvallen door financiële en politieke weerstand. De uitstoot van broeikasgassen blijft stijgen, wat ons richting een klimaatcatastrofe drijft. Vooral de armste bevolkingsgroepen zullen de zwaarste gevolgen ondervinden.		Uit het rapport van het jaar ervoor:
	* Er is dringend actie nodig om fossiele brandstoffen af te bouwen, met een mondiale koolstofprijs als belangrijke stap. Het terugdringen van methaanuitstoot, een krachtig broeikasgas met kortetermijneffecten, kan snel verlichting bieden en extreme gevolgen voorkomen. Daarnaast moeten voedsel- en consumptiepatronen veranderen, moet overconsumptie verminderen en moet de focus verlegd worden naar plantaardige voeding en duurzame productie.		* Er is dringend actie nodig om fossiele brandstoffen af te bouwen, met een mondiale koolstofprijs als belangrijke stap. Het terugdringen van methaanuitstoot, een krachtig broeikasgas met kortetermijneffecten, kan snel verlichting bieden en extreme gevolgen voorkomen. Daarnaast moeten voedsel- en consumptiepatronen veranderen, moet overconsumptie verminderen en moet de focus verlegd worden naar plantaardige voeding en duurzame productie.
	* Dat wordt moeilijk gemaakt door het gedrag van de superrijken, de miljardairs die hun fortuin met meer dan duizend miljard US dollar hebben zien stijgen tijdens de coronapandemie. Deze megavervuilers hebben een grote invloed op het dagelijks leven van gewone mensen. Miljardairs hebben een CO<sub>2</sub>-voetafdruk die duizenden keren groter is dan die van gemiddelde burgers, zelfs in de rijkste landen. Ze gebruiken hun macht om hun positie te behouden, wat erop neerkomt dat meer fossiele brandstoffen worden opgepompt en verbrand, om hun winsten veilig te stellen.<ref> [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15487733.2021.1949847 The outsized carbon footprints of the super-rich \| Sustainability: Science, Practice and Policy]</ref>		* Dat wordt moeilijk gemaakt door het gedrag van de superrijken, de miljardairs die hun fortuin met meer dan duizend miljard US dollar hebben zien stijgen tijdens de coronapandemie. Deze megavervuilers hebben een grote invloed op het dagelijks leven van gewone mensen. Miljardairs hebben een CO<sub>2</sub>-voetafdruk die duizenden keren groter is dan die van gemiddelde burgers, zelfs in de rijkste landen. Ze gebruiken hun macht om hun positie te behouden, wat erop neerkomt dat meer fossiele brandstoffen worden opgepompt en verbrand, om hun winsten veilig te stellen.<ref> [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15487733.2021.1949847 The outsized carbon footprints of the super-rich \| Sustainability: Science, Practice and Policy]</ref>
Regel 171:		Regel 188:
	== De grenzen van onze planeet ==		== De grenzen van onze planeet ==
	'''Planetaire grenzen (''‘Planetary Boundaries’'') zijn wetenschappelijk vastgestelde limieten waarbinnen de mensheid op een veilige manier kan opereren om de stabiliteit en veerkracht van de systemen van de aarde die het leven mogelijk maken, te behouden. Volgens de Planetary Health Check (een initiatief van een collectief van vooraanstaande klimaatwetenschappers wereldwijd) zijn zeven van de negen planetaire grenzen nu substantieel overschreden. Dat zijn er drie meer dan in 2015. De toestand van het aardsysteem is verder verslechterd sinds de laatste beoordeling in 2024.<ref name=":2"> [https://www.planetaryhealthcheck.org/ The Planetary Health Check]</ref>'''		'''Planetaire grenzen (''‘Planetary Boundaries’'') zijn wetenschappelijk vastgestelde limieten waarbinnen de mensheid op een veilige manier kan opereren om de stabiliteit en veerkracht van de systemen van de aarde die het leven mogelijk maken, te behouden. Volgens de Planetary Health Check (een initiatief van een collectief van vooraanstaande klimaatwetenschappers wereldwijd) zijn zeven van de negen planetaire grenzen nu substantieel overschreden. Dat zijn er drie meer dan in 2015. De toestand van het aardsysteem is verder verslechterd sinds de laatste beoordeling in 2024.<ref name=":2"> [https://www.planetaryhealthcheck.org/ The Planetary Health Check]</ref>'''
			[[Bestand:Planeettoestand 2026.jpg\|gecentreerd\|kaderloos\|650x650px]]
	Zie ook: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].		Zie ook: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].

Regel 181:		Regel 198:

	Zeven van de negen planetaire grenzen zijn nu overschreden – ook oceaanverzuring bevindt zich nu in de gevarenzone, zo blijkt uit de nieuwe Planetary Health Check 2025 van het ''Planetary Boundaries Science Lab'' van het ''Potsdam Institute for Climate Impact Research'' (PIK), met PIK-wetenschappers Levke Caesar, Boris Sakschewski en PIK-directeur Johan Rockström. "Meer dan driekwart van de ondersteunende systemen van de aarde bevindt zich niet in de veilige zone", stelt Rockström. "De mensheid overschrijdt de grenzen van een veilige operatieruimte, waardoor het risico op destabilisatie van de planeet toeneemt."		Zeven van de negen planetaire grenzen zijn nu overschreden – ook oceaanverzuring bevindt zich nu in de gevarenzone, zo blijkt uit de nieuwe Planetary Health Check 2025 van het ''Planetary Boundaries Science Lab'' van het ''Potsdam Institute for Climate Impact Research'' (PIK), met PIK-wetenschappers Levke Caesar, Boris Sakschewski en PIK-directeur Johan Rockström. "Meer dan driekwart van de ondersteunende systemen van de aarde bevindt zich niet in de veilige zone", stelt Rockström. "De mensheid overschrijdt de grenzen van een veilige operatieruimte, waardoor het risico op destabilisatie van de planeet toeneemt."
	[[Bestand:~~Planetary health 25~~.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Planetaire gezondheid in ~~2025~~ in een oogopslag. Net zoals een bloedtest inzicht geeft in de gezondheid van het menselijk lichaam en aandachtspunten signaleert, evalueert deze planetaire gezondheidscheck de 13 gemeten controlevariabelen in de 9 planetaire grensprocessen (Planetary Boundaries, PB) om te rapporteren over de stabiliteit, veerkracht en levensondersteunende functies van de aarde – de algehele gezondheid van onze planeet. Uit de inventarisatie voor 2025 blijkt dat zeven van de negen PB's zijn overschreden: klimaatverandering, verandering in de integriteit van de biosfeer, verandering in het landsysteem, verandering in zoetwater, wijziging van biogeochemische stromen, introductie van nieuwe entiteiten en verzuring van de oceanen. Al deze factoren vertonen een stijgende trend, wat wijst op een verdere verslechtering in de nabije toekomst. Twee PB-processen blijven binnen de veilige werkruimte: toename van de aerosolbelasting in de atmosfeer (verbeterende wereldwijde trend) en afbraak van stratosferisch ozon (momenteel stabiel). Bron: Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK).<ref~~>[https~~:/~~/www.planetaryhealthcheck.org/#reports-section Planetary Health Check 2025? A Scientific Assessment of the State of the Planet \| Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK)]</ref~~>'']]		[[Bestand:Planeetgrenzen 2026.jpg\|gecentreerd\|miniatuur\|650x650px\|''Planetaire gezondheid in 2026 in een oogopslag. Net zoals een bloedtest inzicht geeft in de gezondheid van het menselijk lichaam en aandachtspunten signaleert, evalueert deze planetaire gezondheidscheck de 13 gemeten controlevariabelen in de 9 planetaire grensprocessen (Planetary Boundaries, PB) om te rapporteren over de stabiliteit, veerkracht en levensondersteunende functies van de aarde – de algehele gezondheid van onze planeet. Uit de inventarisatie voor 2025 blijkt dat zeven van de negen PB's zijn overschreden: klimaatverandering, verandering in de integriteit van de biosfeer, verandering in het landsysteem, verandering in zoetwater, wijziging van biogeochemische stromen, introductie van nieuwe entiteiten en verzuring van de oceanen. Al deze factoren vertonen een stijgende trend, wat wijst op een verdere verslechtering in de nabije toekomst. Twee PB-processen blijven binnen de veilige werkruimte: toename van de aerosolbelasting in de atmosfeer (verbeterende wereldwijde trend) en afbraak van stratosferisch ozon (momenteel stabiel). Bron: Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK).''<ref name=":2" />]]

	Zie voor een uitleg van de planetaire grenzen: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].<blockquote>		Zie voor een uitleg van de planetaire grenzen: [[Extreme urgentie#Verdieping\|Verdieping: Planetaire grenzen]].<blockquote>

Bestand:Planeetgrenzen 2026.jpg

Dick — Fri, 02 Oct 2026 12:14:22 GMT

Dick heeft Bestand:Planeetgrenzen 2026.jpg geüpload

Nieuwe pagina

Potsdam

Bestand:Planeettoestand 2026.jpg

Dick — Fri, 02 Oct 2026 12:11:59 GMT

Dick heeft Bestand:Planeettoestand 2026.jpg geüpload

Nieuwe pagina

Potsdam